Kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống đúng cách, năng suất cao

Kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống đang được nhiều nhà vườn chọn vì giảm chi phí, tạo bóng mát và giúp vườn tiêu bền vững hơn. Vì vậy hãy cùng AKIFARM tìm hiểu các bước kỹ thuật cụ thể đúng cách giúp đạt năng suất ổn định nhé. Tìm hiểu ngay!

1. Vì sao mô hình trụ sống được nhiều nhà vườn tiêu lựa chọn?

Trong điều kiện chi phí vật tư ngày càng tăng thì nhiều nhà vườn chuyển sang mô hình trụ sống để giảm áp lực đầu tư ban đầu. Trong đó trụ sống giúp hạn chế chi phí mua trụ bê tông hoặc trụ gỗ, nhất là với diện tích lớn.

Không chỉ vậy kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống còn mang lại lợi thế về môi trường vườn trồng. Cây trụ tạo bóng mát tự nhiên, giúp vườn tiêu ổn định hơn trước thời tiết nắng nóng hoặc mưa kéo dài.

1.1. So sánh trụ sống với trụ bê tông, trụ gỗ

Trụ bê tông và trụ gỗ cần đầu tư lớn ngay từ đầu bao gồm vật liệu, vận chuyển và công dựng trụ. Khi mở rộng diện tích thì chi phí này tăng rất nhanh và khó xoay vòng vốn.

Trụ sống có thể tận dụng trồng trực tiếp tại vườn bằng cây bản địa hoặc cây dễ nhân giống. Nhờ đó khi thực hiện kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống sẽ giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu.

1.2. Vai trò che bóng, giữ ẩm và ổn định khí hậu

Cây trụ sống tạo bóng mát giúp giảm bốc hơi nước trong mùa khô. Từ đó cũng hỗ trợ đất quanh gốc tiêu giữ ẩm tốt hơn, hạn chế hiện tượng đất khô nhanh gây khó khăn phát triển cho cây. 

Nhờ cây trụ sống tạo điều kiện tiểu khí hậu dễ chịu thì cây trồng tiêu sẽ có thể duy trì quá trình phát triển đều. Đây là lý do nhiều nhà vườn đánh giá cao khi làm kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

1.3. Trường hợp cần cân nhắc trước khi áp dụng trụ sống

Không phải vườn nào cũng phù hợp trụ sống nếu đất xấu hoặc khó thoát nước. Cũng như sẽ có một số loại trụ sống sinh trưởng chậm hoặc thân mềm, dễ bị quá tải khi tiêu leo mạnh. Vì vậy trước khi áp dụng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì nhà vườn cần cân nhắc kỹ điều kiện đất, giống trụ và khả năng chăm sóc ở giai đoạn đầu.

2. Những điều cần lưu ý khi chọn cây trụ sống

Chọn đúng cây trụ sống sẽ giúp tiêu leo bám thuận, giảm công buộc dây và hạn chế gãy đổ. Qua đó trụ sống được lựa chọn phù hợp cũng sẽ giúp vườn thông thoáng, dễ quản lý lâu dài. Trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì cây trụ không chỉ làm giá đỡ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của tiêu theo từng mùa.

2.1. Điều kiện khi chọn cây trụ sống

Cây trụ nên sinh trưởng khỏe, thân thẳng và có khả năng chịu lực tốt. Trong đó tán lá cũng cần vừa phải để không che rợp quá mức làm vườn thiếu sáng. Ngoài ra thì cây trụ nên ít sâu bệnh và dễ rong tỉa vì điều này giúp việc áp dụng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống nhanh gọn hơn trong các năm sau.

2.2. Các loại trụ sống thường dùng và đặc điểm

Một số loại trụ sống phổ biến bao gồm keo dậu, muồng đen, lồng mức, vông,… Trong đó mỗi lỗi loại trụ đều sẽ có ưu điểm riêng về sinh trưởng và khả năng che bóng cho cây.

Keo dậu lớn nhanh, dễ trồng nhưng thân tương đối mềm. Còn muồng đen thì thân chắc, chịu lực tốt nhưng phát triển chậm. Vì vậy khi làm kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì bà con cần chọn loại trụ phù hợp với đất và khí hậu địa phương.

2.3. Nên chọn trồng trụ sống bằng hạt hay giâm cành?

Việc giâm cành sẽ giúp trụ lên nhanh, rút ngắn thời gian chờ trồng tiêu nhưng cần chăm sóc kỹ để cành ổn định ở giai đoạn đầu. Trồng bằng hạt phù hợp khi làm quy mô lớn nhưng thời gian để trụ đạt kích thước chuẩn sẽ lâu hơn. Tùy mục tiêu thì nhà vườn sẽ chọn cách phù hợp khi áp dụng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống.

3. Những việc cần chuẩn bị trụ sống trước khi trồng tiêu

Trụ sống cần đạt độ cao và độ cứng nhất định để tiêu leo bám ổn định. Vì vậy bà con cần chuẩn bị trụ tốt giúp hạn chế đổ ngã và dễ tạo hình cho tiêu. Trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì giai đoạn chuẩn bị trụ sẽ quyết định nhiều đến hiệu quả canh tác về sau.

3.1. Thời điểm trồng trụ sống

Đầu mùa mưa là thời điểm thích hợp để trồng trụ sống bởi vì lượng nước dồi dào sẽ giúp cây nhanh bén rễ và giảm công tưới nước. Trụ sinh trưởng tốt từ đầu sẽ tạo nền thuận lợi cho việc trồng tiêu sau này theo đúng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống.

3.2. Khoảng cách trồng trụ và cách bón lót ban đầu

Khoảng cách trồng trụ còn tùy thuộc vào loại cây trụ bà con chọn để canh tác. Đối với keo dậu và lồng mức thường trồng 2,5mx2,5m, muồng đen trồng 3mx3m để đảm bảo không gian sinh trưởng. Khi trồng thì mỗi gốc bón lót phân chuồng và lân theo lượng phù hợp, sau đó bà con có thể bón thúc định kỳ cho trụ 20-30 ngày/lần. 

3.3. Trồng trụ sống trước bao lâu thì có thể trồng tiêu

Bà con có thể trồng tiêu sau khi trồng trụ sống 2–3 tháng, nhưng cần trồng thêm trụ tạm để tiêu leo bám. Bà con cũng nên trồng trụ sống trước 1–2 năm và đợi khi trụ đủ lớn thì việc áp dụng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống sẽ thuận lợi và bền hơn.

4. Chuẩn bị đất và hố trồng cho cây tiêu

Yếu tố đất và hố trồng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra rễ của cây tiêu. Nếu bà con làm đất kỹ sẽ giúp cây tiêu hồi phục nhanh và phát triển ổn định. Trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì khâu này cần hoàn thành trước khi xuống giống để cho đất có thời gian ổn định.

4.1. Xử lý đất, vệ sinh mầm bệnh trước khi xuống giống

Đất trồng được xử lý bằng vôi bột theo lượng đã nêu và phơi nắng 10–15 ngày với mục đích là hỗ trợ diệt mầm bệnh và cân bằng độ pH. Ngoài ra thì đất trong hố có thể xử lý bằng các loại thuốc phù hợp, thực hiện trước khi thực hiện kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống ít nhất 15 ngày.

4.2. Kích thước và vị trí hố trồng

Bà con có thể đào hai hố đối xứng hai bên trụ tạm, mỗi hố tầm khoảng 40x40x50cm. Trong đó tâm hố cần cách trụ sống 40–50cm để rễ có không gian phát triển. Nếu thuận tiện thì bà con cũng có thể đào một hố lớn 60x60x50cm để trồng hai dây tiêu. 

4.3. Nguyên tắc phối trộn phân bón lót trong hố

Mỗi hố bón 10–20 kg phân chuồng đã ủ hoai để tránh gây hại rễ, giúp đất tơi và cung cấp dinh dưỡng nền đất trồng. Bên cạnh đó bà con có thể bổ sung phân lân và vôi bột theo lượng phù hợp, trộn đều với đất mặt rồi lấp kỹ để dinh dưỡng được phân bố đồng đều. 

5. Kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống

Khi trụ và hố đã chuẩn bị xong thì bà con cần thực hiện đúng quá trình trồng tiêu trên cây trụ để cây nhanh hồi phục và leo bám tốt. Trong đó kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống yêu cầu đặt bầu đúng vị trí, kết hợp che chắn và trụ tạm nếu cần.

5.1. Đặt bầu hoặc hom tiêu

Bầu hoặc hom tiêu được đặt nghiêng khoảng 45 độ và hướng ngọn về phía trụ. Vị trí đặt bầu phải đúng tâm hố mà bà con đã chuẩn bị. Khi trồng cần thao tác nhẹ tay để tránh vỡ bầu và tổn thương rễ, từ đó giúp cây sớm ổn định.

5.2. Che nắng, chắn gió cây tiêu giai đoạn đầu

Trong giai đoạn đầu thì trụ sống chưa đủ che bóng nên tiêu dễ bị nắng gắt và gió mạnh. Vì vậy bà con cần thực hiện che nắng và chắn gió cẩn thận cho cây non. Việc che chắn sẽ giúp giảm sốc và tăng tỷ lệ sống khi áp dụng kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống.

5.3. Trường hợp cần trụ tạm khi trồng

Khi trồng trụ sống cùng năm với trồng tiêu thì việc dùng trụ tạm thường là bắt buộc. Bởi vì trụ tạm sẽ giúp tiêu leo bám ổn định trong giai đoạn 2–3 năm đầu. Trụ tạm có thể đặt cách trụ sống với đường kính là 10–15 cm, cao hơn 3m để đảm bảo đủ chỗ leo trước khi chuyển dây sang trụ chính.

6. Kỹ thuật buộc dây và tạo hình cho dây tiêu bám trụ

Trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì buộc dây là công việc cần làm đều theo giai đoạn phát triển của cây. Buộc dây đúng thời điểm sẽ giúp rễ bám chắc vào trụ và kích thích ra nhánh ác. Còn nếu bà con buộc chậm thì dây sẽ dễ ngã và sinh trưởng kém, tược dễ yếu. 

6.1. Tần suất và cách buộc dây theo từng giai đoạn

Đối với tiêu trồng bằng dây thân thì sau 1–2 tháng bà con cần buộc dây ngay khi tược vươn cao và tược lên tới đâu buộc tới đó. Còn với dây lươn thì dù chưa ra nhánh ác, bà con vẫn phải buộc đều tầm 7–10 ngày một lần để đảm bảo rễ bám liên tục.

6.2. Tạo hình và nuôi thân với tiêu bằng dây thân

Sau một năm khi dây leo trên trụ tạm cao trên 1,5m, bà con tiến hành cắt ngang dây thân cách mặt đất tầm 25–30 cm để tạo khung và lấy hom. Từ vị trí cắt thì bà con giữ lại tầm 3–5 dây khỏe buộc vào trụ tạm. Sau khi trụ sống đạt kích thước phù hợp thì bà con chỉ cần buộc tầm 1–2 dây thân vào trụ chính.

6.3. Đôn dây và nuôi thân với tiêu bằng dây lươn

Đôn dây thực hiện vào năm thứ hai, khi dây leo được 1–1,2 m và bắt đầu ra nhánh ác ở ngọn. Khi đôn cần gỡ dây nhẹ để tránh tổn thương. Trong đó phần dây không mang nhánh ác được khoanh dưới gốc và lấp nhẹ đất. Khi rễ nhú thì bà con tiến hành vun gốc và bón phân để cây phục hồi.

7. Rong tỉa trụ sống và quản lý tán che

Việc rong tỉa sẽ giúp vườn thông thoáng, hạn chế che rợp và giảm nguy cơ nấm bệnh. Đây là công việc cần làm định kỳ trong vườn trụ sống và trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống cũng thường có hai đợt rong tỉa chính trong năm.

7.1. Rong tỉa đầu mùa mưa

Đầu mùa mưa bà con sẽ tiến hành rong tỉa mạnh để kiểm soát chiều cao trụ. Đối với cây tái sinh mạnh thì bà con có thể chặt ngang ngọn. Trong đó bà con chỉ nên để lại một cành nhỏ hút nhựa và không để ngọn tiêu trùm lên trụ đã hãm khi thực hiện kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống. 

7.2. Rong tỉa giữa năm

Khoảng tháng 8 thì bà con nên rong tỉa nhẹ để trụ tái sinh và tạo bóng mát cho mùa khô, cũng như tỉa bớt cành nhỏ và cành rậm. Cách làm này sẽ giúp vườn vẫn thoáng nhưng không bị nắng gắt trực tiếp trong giai đoạn này. 

7.3. Hãm ngọn trụ sống và kiểm soát chiều cao vườn

Trụ sống được hãm ngọn ở độ cao khoảng 5m để dễ quản lý và thu hoạch. Còn nếu trụ quá cao thì bà con sẽ gặp khó khăn trong việc thực hiện rong tỉa của kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống. Qua đó thì dây tiêu trên trụ sống cũng cần hãm ngọn ở mức 5m để tránh che rợp tán trụ.

8. Tưới nước và bón phân cho cây tiêu trụ sống

Nước và dinh dưỡng là hai yếu tố quyết định quá trình phát triển của cây tiêu theo mùa. Bà con tưới cây đúng thời điểm sẽ giúp rễ khỏe, thoát nước tốt giúp hạn chế ngập úng, còn bón đúng chu kỳ cũng sẽ giúp cây đủ lực nuôi thân và mang trái.

Trong kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống thì việc quản lý nước tưới thường đi kèm quản lý đất và rãnh thoát. Còn khi bón phân thì bà con cần tách rõ phân hữu cơ và phân khoáng, làm theo thời điểm phù hợp.

8.1. Nguyên tắc tưới nước và thoát nước theo mùa

Mùa khô tưới nước tầm 2–3 lần mỗi tuần để giữ ẩm quanh gốc cây. Trong đó bà con cần tưới nước vừa đủ, tránh làm đất sũng nước. Đặc biệt vào mùa mưa thì người trồng cần đào rãnh thoát nước và vun gốc cao để hạn chế úng cây kéo dài.

8.2. Bón phân theo chu kỳ phát triển của hồ tiêu

Phân hữu cơ bón hằng năm vào đầu mùa mưa theo liều lượng phù hợp tùy vào tình trạng khu vườn tiêu. Trong đó bà con cần đào rãnh vành khăn quanh gốc, bón xong thì lấp đất lại cẩn thận. Đối với phân khoáng thì bà con dùng theo từng giai đoạn sinh trưởng, chia nhiều lần trong năm để cây hấp thụ đều.

8.3. Những lỗi thường gặp khi chăm sóc

Thoát nước kém vào mùa mưa là lỗi phổ biến khiến tiêu dễ bị thối rễ. Vì vậy để vườn trụ sống thì bà con cần thiết kế rãnh mương rõ ràng. Trong đó bà con lưu ý việc bón phân chuồng chưa hoai hoặc lấp đất quá dày khi đôn dây, buộc dây quá chặt đều có thể gây hại cây. 

Khi thực hiện kỹ thuật trồng tiêu trên cây trụ sống đúng cách thì vườn tiêu sẽ ổn định hơn, giúp giảm chi phí và canh tác bền vững sau này. Qua đó bà con hãy truy cập tại AKIFARM để tìm hiểu thêm về kỹ thuật trồng trọt cây hồ tiêu, giúp tạo năng suất canh tác tốt nhé!