Cách bón phân gà đúng liều cho cây trồng chậu, rau và cây ăn trái

Cách bón phân gà đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng vị trí giúp cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế tình trạng sốc phân, cháy rễ hoặc thất thoát dinh dưỡng. Bài viết dưới đây, AKIFARM sẽ hướng dẫn chi tiết cách bón theo từng loại cây, kích thước chậu, giai đoạn sinh trưởng và những lưu ý cần biết khi sử dụng.

Xem thêm: Cách bón phân gà Nhật Bản đúng liều cho từng loại cây

1. Cần kiểm tra gì trước khi bón?

Trước khi áp dụng cách bón phân gà, cần kiểm tra đất, tình trạng cây, thời tiết, loại phân và liều lượng để hạn chế lãng phí, tránh gây hại cho cây và ảnh hưởng đến đất.

Trước tiên, kiểm tra độ ẩm đất. Không nên bón khi đất quá khô hoặc ngập úng vì phân dễ bốc hơi, rửa trôi hoặc gây sốc rễ.

Độ pH cũng ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng. Đất quá chua hoặc quá kiềm đều làm giảm hiệu quả hấp thu. Với đất chua, cần bón vôi cải tạo trước.

Đất cát dễ rửa trôi phân nên cần chia thành nhiều lần bón với lượng ít. Ngược lại, đất sét có khả năng giữ phân lâu hơn.

Cần xác định cây đang ở giai đoạn cây con, phát triển lá, ra hoa hay đậu quả vì mỗi giai đoạn cần tỷ lệ N-P-K khác nhau.

Đồng thời, quan sát các dấu hiệu như vàng lá, cháy mép lá hoặc còi cọc. Cây đang bệnh, mới trồng hoặc mới bứng gốc không nên bón phân đậm đặc.

Tránh bón trước hoặc trong lúc mưa lớn và giữa trưa nắng gắt. Thời điểm thích hợp thường là sáng sớm hoặc chiều mát.

Ngoài ra, cần chọn loại phân phù hợp với cây và mục đích sử dụng, đồng thời tuân thủ đúng liều lượng. Bón quá liều có thể gây sốc phân và cháy rễ.

Với canh tác quy mô lớn, nếu có điều kiện nên phân tích mẫu đất định kỳ để xác định tình trạng thiếu hoặc thừa dinh dưỡng và điều chỉnh lượng phân phù hợp.

2. Bón lót, bón thúc và bón theo rãnh khác nhau thế nào?

Trong cách bón phân gà, bón lót và bón thúc được phân biệt theo thời điểm sử dụng, còn bón theo rãnh là kỹ thuật bón có thể áp dụng cho cả hai giai đoạn.

Bón lót thực hiện trước khi gieo trồng nhằm cung cấp dinh dưỡng nền, cải tạo đất và tạo môi trường cho rễ non phát triển. Các loại thường dùng gồm phân hữu cơ, phân chuồng hoai mục, phân xanh, phân lân và vôi.

Phân có thể được trộn vào đất, rải đều mặt luống hoặc cày vùi trước khi gieo trồng. Đặc điểm của bón lót là phân giải chậm và cung cấp dinh dưỡng lâu dài.

Bón thúc thực hiện trong quá trình cây sinh trưởng nhằm bổ sung dinh dưỡng theo từng giai đoạn như đẻ nhánh, ra hoa hoặc nuôi quả.

Các loại thường dùng gồm phân đạm, kali hoặc NPK tổng hợp dễ tan. Có thể rải quanh gốc, hòa nước tưới hoặc sử dụng qua lá để đáp ứng nhanh nhu cầu dinh dưỡng của cây.

Bón theo rãnh là phương pháp đào rãnh nhỏ dọc hàng cây hoặc quanh gốc, rải phân rồi lấp đất. Cách này đưa phân đến vùng rễ, hạn chế bay hơi và rửa trôi.

Phương pháp này có thể dùng để bón lót hoặc bón thúc, thường áp dụng cho cây trồng theo hàng như mía, ngô, rau màu và cây ăn quả.

Nếu Anh/Chị đang có nhu cầu sử dụng phân gà để bón lót hay bón thúc, Anh/Chị có thể tham khảo phân gà viên nở AKIFARM. Sản phẩm được làm từ 100% phân gà hữu cơ, không chứa nội tạng, có độ pH trung tính, đồng thời đạt chứng nhận ISO và chứng nhận hữu cơ Nhật Bản.

Nhờ công nghệ ép viên tan chậm cùng hàm lượng hữu cơ dồi dào, phân hỗ trợ cải thiện đất, tăng độ tơi xốp, bổ sung vi sinh vật có lợi và tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển. Dưỡng chất được giải phóng từ từ theo từng giai đoạn sinh trưởng, giúp cây hấp thu hiệu quả, phát triển khỏe, ra hoa đồng đều, giữ form đẹp và lên màu nổi bật. 

Xem thêm: Phân gà dùng để bón lót hay bón thúc? Cách dùng cho từng giai đoạn

3. Liều cho chậu 20–25cm và 30–40cm

Liều lượng phân cho cây trồng chậu cần điều chỉnh theo kích thước chậu. Các mức dưới đây là lượng tham khảo chung cho hoa, cây cảnh và rau ăn lá.

Với chậu 20–25cm dành cho cây nhỏ hoặc cây con, phân hữu cơ hoai mục hoặc phân trùn quế sử dụng khoảng 50–100g/lần, định kỳ 1 tháng/lần.

Do chậu nhỏ chứa ít đất và dễ gây sốc phân, nên pha loãng hơn mức khuyến cáo trên bao bì khoảng 30–50%.

Với chậu 30–40cm dành cho cây trưởng thành, cây ăn quả mini hoặc hoa lớn, phân hữu cơ hoai mục dùng khoảng 150–300g/lần, 1 tháng/lần.

Khi thực hiện cách bón phân gà cho cây trong chậu, nên rải phân cách gốc 3–5cm, xới nhẹ lớp đất mặt rồi tưới nước. Chậu nhỏ nên bón lượng ít nhưng thường xuyên, tránh bón liều cao một lần.

4. Liều cho rau màu và luống trồng

Với rau màu và luống trồng, liều lượng được chia theo bón lót và bón thúc. Tần suất sử dụng cũng khác nhau giữa rau ăn lá và rau ăn quả.

Khi bón lót trước gieo trồng, sử dụng phân chuồng hoai mục khoảng 2–3kg/m². Nếu đất chua, dùng 100–150g vôi bột/m² và rải trước phân hữu cơ 7–10 ngày.

Khi cây phát triển thân lá, có thể tăng đạm nhẹ bằng urê pha loãng với lượng 10–15g/10 lít nước.

Với rau ăn quả như cà chua, dưa leo hoặc đậu ở giai đoạn ra hoa, kết trái, cần tăng kali và giảm đạm. 

Rau ăn lá như cải, rau muống và xà lách có thể bón thúc 7–10 ngày/lần. Rau ăn quả như cà chua, dưa leo và ớt có thể bón 10–15 ngày/lần trong suốt vụ.

Sau khi bón cần tưới nước để phân tan, ngấm vào đất và hạn chế cháy rễ. Ngừng bón đạm ít nhất 7–10 ngày trước thu hoạch.

5. Liều theo tuổi cây ăn trái

Nhu cầu dinh dưỡng của cây ăn trái thay đổi từ giai đoạn kiến thiết cơ bản đến khi cho trái. Vì vậy, lượng phân cần được điều chỉnh theo tuổi cây.

Năm đầu tiên, sử dụng phân hữu cơ hoai mục khoảng 5–10kg/cây, bón 1–2 lần/năm.

Giai đoạn này chủ yếu hỗ trợ cây ra rễ và phát triển thân lá, chưa cần thúc ra hoa.

Cây 2–3 năm tuổi sử dụng khoảng 10–15kg phân hữu cơ/cây/năm. 

Cây 4–5 năm tuổi sử dụng khoảng 15–20kg phân hữu cơ/cây/năm. 

Trước ra hoa tăng lân, kali; giai đoạn nuôi trái tăng kali; sau thu hoạch tăng đạm để cây phục hồi.

Với cây từ 6 năm tuổi trở lên, lượng phân hữu cơ khoảng 20–30kg/cây/năm. 

Giai đoạn ra hoa, đậu trái có thể bổ sung Bo, Kẽm và Canxi để hạn chế rụng hoa, rụng trái non. Liều cụ thể còn phụ thuộc loại cây và độ phì của đất.

6. Vị trí, tần suất và thời điểm bón

Bên cạnh liều lượng, cách bón phân gà cần chú ý vị trí, tần suất và thời điểm thực hiện. Với cây ăn trái, các yếu tố này thay đổi theo tuổi cây và từng giai đoạn sinh trưởng.

Nên bón theo hình chiếu tán lá, tập trung ở vành mép tán, nơi rễ tơ hút dinh dưỡng mạnh. Không nên tập trung phân sát gốc.

Cây nhỏ có thể rải phân quanh gốc, cách thân khoảng 20–30cm. Cây lớn có thể đào rãnh hoặc hố nhỏ theo vòng tán sâu 10–20cm, rải phân rồi lấp đất để hạn chế bay hơi và rửa trôi.

Cây 1–3 năm tuổi có thể bón 4–6 lần/năm, khoảng 2 tháng/lần. Cây trưởng thành đang cho trái thường chia thành 3–4 đợt chính/năm theo các giai đoạn sinh trưởng.

Sau thu hoạch, tăng đạm kết hợp hữu cơ để cây phục hồi và ra lá mới.

Trước ra hoa 1–2 tháng, tăng lân và kali, giảm đạm để hãm cây và kích thích phân hóa mầm hoa.

Sau đậu trái, cân đối NPK và bổ sung Bo, Canxi để hạn chế rụng trái non.

Khi trái lớn và gần thu hoạch, tăng kali để trái ngọt, chắc và có màu đẹp. Ngừng bón đạm trước thu hoạch khoảng 3–4 tuần.

Nên bón vào sáng sớm hoặc chiều mát khi đất đủ ẩm. Không bón khi đất khô hạn, ngập úng hoặc ngay trước mưa lớn.

7. Sau khi bón có cần tưới?

Sau khi áp dụng cách bón phân gà, gần như bắt buộc phải tưới nước, trừ một số trường hợp đặc biệt. Nước giúp phân tan, hòa vào đất và đưa dinh dưỡng đến vùng rễ.

Tưới nước còn giúp giảm nguy cơ cháy rễ, cháy lá do phân quá đậm đặc và hạn chế phân nằm trên mặt đất rồi bay hơi hoặc bị rửa trôi.

Với phân hữu cơ, độ ẩm còn giúp vi sinh vật hoạt động và thúc đẩy quá trình phân giải dinh dưỡng.

Nên tưới trong vòng vài giờ sau khi bón với lượng vừa đủ làm ẩm đều đất quanh gốc hoặc luống. Không tưới quá đẫm vì có thể làm phân bị rửa trôi.

Với phân bón lá, không cần tưới gốc ngay. Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh nắng gắt làm giảm hiệu quả hấp thu qua lá.

Nếu bón trước khi có mưa vừa hoặc nhỏ, có thể không cần tưới thêm. Nếu đất đã đủ ẩm, chỉ cần tưới nhẹ.

Trường hợp sắp có mưa lớn hoặc bão, nên hoãn bón để tránh phân bị rửa trôi, gây lãng phí và ảnh hưởng đến nguồn nước xung quanh.

8. 7 lỗi thường gặp

Khi thực hiện cách bón phân gà, sai liều lượng, vị trí hoặc thời điểm có thể làm giảm hiệu quả sử dụng phân và gây ảnh hưởng đến cây. Dưới đây là 7 lỗi cần lưu ý.

Bón quá liều lượng

Bón quá nhiều có thể gây sốc phân, cháy rễ, thậm chí làm cây chết. Về lâu dài, đất còn có thể bị chai và mất cân bằng dinh dưỡng.

Bón sát gốc hoặc thân cây

Rễ non hấp thu dinh dưỡng chủ yếu ở vùng rìa tán. Bón sát gốc dễ gây cháy rễ, tổn thương cổ rễ nhưng hiệu quả hấp thu lại thấp.

Bón khi đất khô hoặc trời nắng gắt

Đất khô khiến phân khó tan và có thể gây cháy rễ khi gặp nước sau đó. Bón qua lá vào giữa trưa nắng gắt cũng dễ gây cháy lá.

Bón trước hoặc trong lúc mưa to

Mưa lớn dễ rửa trôi phân trước khi cây hấp thu, vừa gây lãng phí vừa có thể ảnh hưởng đến đất và nguồn nước xung quanh.

Bón sai giai đoạn sinh trưởng

Bón nhiều đạm trước khi cây ra hoa có thể khiến cây phát triển lá mạnh nhưng ít hoa, ít trái. Trong giai đoạn nuôi trái, thiếu kali có thể khiến trái nhạt và dễ rụng.

Không tưới nước sau khi bón

Thiếu độ ẩm khiến phân khó tan và giảm khả năng hấp thu. Phân tồn dư còn có thể ảnh hưởng đến rễ khi gặp nước đột ngột sau đó.

Bón phân chưa hoai mục

Phân chưa ủ hoai có thể chứa vi sinh vật gây bệnh và mầm cỏ dại. Quá trình phân hủy trong đất còn sinh nhiệt và khí độc như amoniac, gây hại trực tiếp đến rễ.

Để hạn chế các lỗi trên, cần tuân thủ liều lượng trên bao bì và theo dõi phản ứng của cây qua lá, rễ, tốc độ ra chồi. Nên ưu tiên bón ít nhưng đúng lúc thay vì bón nhiều trong một lần.

9. FAQ

Một số vấn đề về thời điểm, khả năng hấp thu và cách sử dụng phân thường gặp trong quá trình áp dụng cách bón phân gà. Dưới đây là những câu hỏi phổ biến cần lưu ý.

Bón phân vào buổi nào trong ngày là tốt nhất?

Nên bón vào sáng sớm trước 9 giờ hoặc chiều mát sau 16 giờ. Tránh giữa trưa nắng gắt vì dễ gây cháy lá, cháy rễ và làm phân bốc hơi nhanh.

Có nên bón phân cho cây mới trồng hoặc mới thay chậu ngay không?

Không nên. Cây cần khoảng 2–4 tuần để rễ ổn định và phục hồi. Bón ngay, đặc biệt phân hóa học đậm đặc, có thể gây sốc rễ.

Bón phân hữu cơ và phân vô cơ, loại nào tốt hơn?

Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối. Phân hữu cơ giúp cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng lâu dài, còn phân vô cơ đáp ứng nhanh nhu cầu dinh dưỡng theo từng giai đoạn.

Vì sao cây không ra hoa hoặc ra trái dù đã bón nhiều phân?

Nguyên nhân thường do thừa đạm nhưng thiếu lân, kali. Trước khi ra hoa cần giảm đạm, tăng lân và kali để kích thích phân hóa mầm hoa.

Làm sao biết cây đang thiếu hay thừa phân?

Thiếu đạm có thể gây vàng lá, thiếu lân khiến lá nhỏ và cây còi cọc, thiếu kali làm mép lá cháy khô.

Thừa phân có thể khiến lá xanh đậm bất thường, giòn, dễ gãy, đầu rễ cháy đen và cây héo dù đất đủ ẩm.

Bón phân xong bao lâu thì cây hấp thu được?

Phân vô cơ tan nhanh như urê và NPK thường có thể được cây hấp thu trong khoảng 3–7 ngày sau khi tưới. Phân hữu cơ và phân tan chậm cần khoảng 2–4 tuần để vi sinh vật phân giải.

Có nên trộn nhiều loại phân với nhau khi bón cùng lúc không?

Không nên tùy tiện phối trộn vì có thể gây kết tủa, mất chất hoặc sinh khí độc. Vôi với phân đạm hoặc lân nên bón cách nhau khoảng 7–10 ngày.

Bón phân xong bao lâu thì được tưới thuốc trừ sâu hoặc thuốc bảo vệ thực vật?

Nên cách nhau ít nhất 3–5 ngày để hạn chế phản ứng giữa phân và thuốc, đồng thời giảm áp lực cho cây.

Trời lạnh có nên bón phân bình thường không?

Mùa đông ở miền Bắc nên giảm lượng và tần suất bón, ưu tiên lân và kali hơn đạm vì nhiệt độ thấp làm cây hấp thu đạm kém.

Bao lâu nên kiểm tra lại đất về pH và dinh dưỡng?

Với trồng chậu hoặc quy mô nhỏ, nên kiểm tra 6 tháng–1 năm/lần. Với rau màu và cây ăn trái quy mô lớn, nên kiểm tra mỗi vụ hoặc ít nhất 1 lần/năm.

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về phân gà Nhật Bản, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.