Dùng phân gà bón lót hay bón thúc? Cách dùng cho từng giai đoạn

Phân gà bón lót hay bón thúc là thắc mắc thường gặp khi sử dụng loại phân này cho cây trồng. Tùy thời điểm và mục đích bón, phân gà cần được sử dụng đúng cách để cung cấp dinh dưỡng phù hợp và hạn chế ảnh hưởng đến bộ rễ. Cùng AKIFARM tìm hiểu cách bón chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm: Cách bón phân gà đúng liều cho cây trồng chậu, rau và cây ăn trái

1. Phân biệt bón lót và bón thúc

Để xác định phân gà bón lót hay bón thúc, trước tiên cần phân biệt hai hình thức này về thời điểm, mục đích, loại phân và cách bón.

Bón lót được thực hiện trước hoặc ngay khi gieo trồng nhằm cung cấp dinh dưỡng nền, cải tạo đất và tạo điều kiện cho rễ phát triển ban đầu.

Phân bón lót thường là phân hữu cơ như phân chuồng hoai mục, phân xanh, phân vi sinh, lân hoặc vôi. Phân được trộn vào đất, rải rồi cày xới hoặc bón vào hố, rãnh trồng.

Bón thúc được thực hiện trong quá trình cây sinh trưởng nhằm bổ sung dinh dưỡng theo từng giai đoạn như đẻ nhánh, ra hoa và nuôi quả.

Phân dùng bón thúc thường dễ tan, hấp thu nhanh như đạm, kali, NPK hoặc phân hữu cơ hoai mục pha loãng. Có thể rải quanh gốc, hòa nước tưới hoặc phun qua lá.

Hiểu đơn giản, bón lót là chuẩn bị nền trước khi trồng, còn bón thúc là bổ sung dinh dưỡng đúng thời điểm cây cần.

Nếu Anh/Chị đang có nhu cầu dùng phân gà để bón lót hay bón thúc cho cây, Anh/Chị có thể tham khảo phân gà viên nở AKIFARM. Sản phẩm được làm từ 100% phân gà hữu cơ, không chứa nội tạng, có độ pH trung tính, đồng thời đạt chứng nhận ISO và chứng nhận hữu cơ Nhật Bản.

Nhờ công nghệ ép viên tan chậm cùng hàm lượng hữu cơ dồi dào, phân hỗ trợ cải thiện đất, tăng độ tơi xốp, bổ sung vi sinh vật có lợi và tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển. Dưỡng chất được giải phóng từ từ theo từng giai đoạn sinh trưởng, giúp cây hấp thu hiệu quả, phát triển khỏe, ra hoa đồng đều, giữ form đẹp và lên màu nổi bật. 

2. Khi nào nên dùng phân gà để bón lót?

Khi tìm hiểu phân gà bón lót hay bón thúc, cần lưu ý phân gà giàu đạm, lân, kali nhưng có tính “nóng”. Nếu chưa xử lý kỹ, phân có thể chứa mầm bệnh và hạt cỏ dại.

Phân gà dùng bón lót phải được ủ hoai hoàn toàn với vôi, trấu hoặc chế phẩm vi sinh trong khoảng 1–3 tháng tùy phương pháp. Không nên dùng phân tươi vì có thể gây sốc, nóng, thối rễ non và lây bệnh.

Nên bón trước khi gieo trồng khoảng 10–20 ngày để phân tiếp tục phân hủy và hòa vào đất. Có thể trộn phân khi làm đất, lên luống hoặc bón vào hố trồng cây ăn quả, cây lâu năm.

Phân gà phù hợp với rau ăn lá, cây ăn quả và hoa màu cần nhiều dinh dưỡng ngay từ đầu. Hàm lượng đạm trong phân hỗ trợ cây phát triển thân lá mạnh.

Có thể kết hợp thêm vôi bột hoặc lân để cân bằng pH và bổ sung khoáng chất. Không nên bón cho cây con mới ươm, cây giống yếu nếu phân chưa hoai hoàn toàn.

Liều lượng cần vừa phải. Bón quá nhiều có thể gây dư đạm, khiến cây phát triển nhiều lá nhưng kém ra hoa và đậu quả.

3. Cách trộn phân vào đất trước khi trồng

Trộn phân đúng cách giúp dinh dưỡng phân bố đều trong đất, tránh phân tập trung thành cục và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến rễ.

Bước 1: Chuẩn bị đất

Cày hoặc xới đất tơi xốp ở độ sâu khoảng 20–30 cm tùy loại cây. Loại bỏ cỏ dại, đá sỏi và rễ cây cũ.

Nếu có điều kiện, phơi đất khoảng 5–7 ngày để loại bỏ mầm bệnh và trứng sâu.

Bước 2: Rải phân nền

Rải đều phân hữu cơ đã hoai mục như phân gà, phân bò hoặc phân trùn quế lên mặt luống hoặc trộn trực tiếp vào đất.

Có thể kết hợp vôi bột nếu đất chua, bổ sung lân, phân vi sinh hoặc nấm đối kháng Trichoderma để tăng vi sinh vật có lợi và phòng bệnh nấm rễ.

Bước 3: Trộn đều

Dùng cuốc, xẻng hoặc máy xới trộn phân với lớp đất mặt khoảng 10–20 cm. Không để phân tập trung thành cục vì có thể gây “cháy” tại vị trí rễ tiếp xúc.

Bước 4: Ủ đất

Sau khi trộn, nếu có thời gian nên để đất nghỉ khoảng 7–15 ngày trước khi gieo trồng. Điều này giúp phân tiếp tục phân hủy, hòa vào đất và giảm nguy cơ sốc rễ.

Có thể tưới ẩm nhẹ trong thời gian ủ để vi sinh vật hoạt động tốt hơn.

Bước 5: Lên luống/đào hố và gieo trồng

Với rau màu, tiến hành lên luống, rạch hàng rồi gieo hạt hoặc trồng cây con.

Với cây ăn quả và cây lâu năm, đào hố lớn hơn bầu rễ, trộn phân với đất mặt, lấp hố và để vài ngày trước khi trồng.

Không để rễ tiếp xúc trực tiếp với phân chưa hoai. Có thể lót một lớp đất mỏng giữa phân và rễ. Đất sau khi trộn cần tơi và thoát nước tốt.

4. Khi nào nên bón thúc?

Bón thúc được thực hiện theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Thời điểm cụ thể sẽ thay đổi tùy loại cây và nhu cầu dinh dưỡng.

Xem thêm: Bao lâu bón phân gà một lần? Lịch bón theo loại cây và giai đoạn

Giai đoạn 1: Sau khi cây bén rễ, hồi xanh

Với rau màu, có thể bón khoảng 7–10 ngày sau gieo hoặc trồng, khi cây đã ra lá thật và rễ bám đất.

Mục đích là hỗ trợ phát triển thân lá và tăng sức đề kháng ban đầu. Có thể dùng đạm pha loãng hoặc NPK tỷ lệ đạm cao để tưới gốc hoặc phun lá.

Giai đoạn 2: Cây phát triển thân lá, đẻ nhánh

Khoảng 20–30 ngày sau trồng tùy loại cây, có thể bón thúc nhằm hỗ trợ đẻ nhánh, phát triển lá và tăng sinh khối.

Loại phân sử dụng có thể là NPK cân đối hoặc đạm kết hợp kali.

Giai đoạn 3: Trước khi ra hoa

Khi cây chuẩn bị phân hóa mầm hoa, xuất hiện nụ hoặc đến giai đoạn tương ứng theo lịch sinh trưởng, cần giảm đạm và tăng lân, kali.

Mục đích là hỗ trợ cây ra hoa đồng loạt và tăng tỷ lệ đậu quả.

Giai đoạn 4: Nuôi quả/nuôi củ

Sau khi đậu quả hoặc củ bắt đầu phình to, bón thúc nhằm tăng kích thước và chất lượng quả, củ.

Giai đoạn này sử dụng phân có kali cao kết hợp trung vi lượng như canxi, bo và magie.

Giai đoạn 5: Sau thu hoạch

Với cây lâu năm, cần bón phục hồi sau thu hoạch để cây lấy lại sức và chuẩn bị cho vụ tiếp theo.

Ngoài thời điểm sinh trưởng, có thể quan sát biểu hiện của cây. Lá vàng nhạt, sinh trưởng chậm có thể thiếu đạm; mép lá tím hoặc đỏ có thể thiếu lân; lá vàng mép, quả nhỏ và dễ rụng có thể thiếu kali.

Không bón thúc khi trời nắng gắt hoặc đất khô hạn. Nên bón vào chiều mát hoặc sau mưa và kết hợp tưới nước. Không bón quá sát ngày thu hoạch, đặc biệt với phân đạm.

5. Cách rải cách gốc và lấp nhẹ

Rễ non và rễ tơ hút dinh dưỡng tập trung nhiều ở vùng rìa tán lá, không nằm sát gốc. Vì vậy, rải phân cách gốc giúp đưa dinh dưỡng đến vùng rễ hoạt động và hạn chế cháy rễ, thối gốc.

Với cây con, rau màu

Rải phân cách gốc khoảng 5–10 cm theo vòng tròn hoặc theo hàng nếu trồng luống. Xới nhẹ lớp đất mặt trước khi bón và tránh để phân tiếp xúc trực tiếp với thân, lá.

Với cây ăn quả, cây lâu năm

Rải phân theo hình chiếu tán lá, nơi tập trung nhiều rễ tơ. Có thể đào rãnh sâu khoảng 5–10 cm theo vòng tán rồi bón hoặc rải trực tiếp trên mặt đất.

Lấp nhẹ sau khi rải

Sau khi bón, xới nhẹ lớp đất mặt khoảng 3–5 cm để lấp phân. Việc này giúp giảm bay hơi đạm, hạn chế rửa trôi, mùi hôi và thu hút côn trùng.

Không lấp quá sâu vì có thể làm phân khó hòa tan hoặc rễ khó hấp thu kịp thời. Sau khi bón, tưới nhẹ để phân tan và ngấm xuống vùng rễ, tránh tưới quá mạnh gây trôi phân.

6. Liều và chu kỳ tham khảo

Liều lượng phụ thuộc vào loại cây, giai đoạn sinh trưởng và loại phân. Vì vậy, khi xác định phân gà bón lót hay bón thúc, các mức dưới đây chỉ mang tính tham khảo chung.

Bón lót

Rau ăn lá, rau ngắn ngày có thể dùng 1–2 kg phân hữu cơ hoai mục/m², bón một lần trước mỗi vụ.

Cây ăn quả trồng mới có thể dùng 10–20 kg/hố tùy kích thước cây, bón một lần khi trồng.

Cây lâu năm bón bổ sung hằng năm có thể dùng 15–30 kg/gốc, thực hiện một lần/năm vào đầu hoặc cuối mùa mưa.

Bón thúc

Rau màu, cây ngắn ngày có thể dùng 10–15 g /m²/lần, chu kỳ 7–10 ngày/lần.

Cây ăn quả 1–3 năm tuổi có thể dùng 0,2–0,5 kg /gốc/lần, khoảng 2–3 tháng/lần.

Cây ăn quả đang cho quả có thể dùng 0,5–1,5 kg /gốc/lần tùy tuổi cây, bón 3–4 lần/năm theo giai đoạn ra hoa, nuôi quả và sau thu hoạch.

Nguyên tắc chung là “ít nhưng thường xuyên” tốt hơn “nhiều nhưng thưa”. Liều lượng có thể tăng theo tuổi cây, kích thước tán và rễ.

Nếu cây có lá xanh tốt, sinh trưởng ổn định có thể giảm lượng phân. Nên theo dõi màu lá, tốc độ ra lá, ra hoa và đậu quả để điều chỉnh linh hoạt thay vì áp dụng cứng nhắc.

Đối với phân gà AKIFARM, Anh/Chị có thể tham khảo liều lượng sử dụng theo từng nhóm cây như sau:

Cây rau màu

Bón lót: Sử dụng 600–800 kg/ha, kết hợp với các loại phân hữu cơ khác như phân chuồng hoai hoặc phân trùn quế.

Bón thúc: Sử dụng 800–1.000 kg/ha đối với rau dài ngày, rau lấy quả vào giai đoạn ra hoa – đậu quả.

Cây trồng chậu: Sử dụng 50 g/chậu có đường kính 30 cm.

Hoa, cây kiểng

Bón lót: Sử dụng 600–800 kg/ha.

Bón thúc: Bổ sung tùy theo tình trạng của cây vào giai đoạn ra hoa.

Cây trồng chậu: Sử dụng 50 g/chậu có đường kính 30 cm.

Cây ăn trái

Bón lót: Sử dụng 1–2 kg/gốc, kết hợp với phân chuồng ủ hoai, phân rác ủ hoặc phân trùn quế.

Bón thúc: Sử dụng 1,5–3 kg/gốc tùy theo loại cây, tuổi cây và điều kiện đất trồng.

Cây công nghiệp ngắn ngày (đậu phộng, mè, đay, bông…)

Bón lót: Sử dụng 1–1,5 tấn/ha trước khi trồng và nên kết hợp với các loại phân hữu cơ khác.

Cây trồng chậu: Sử dụng 50 g/chậu có đường kính 30 cm.

Cây công nghiệp dài ngày (cà phê, chè, ca cao, hồ tiêu…)

Bón lót: Sử dụng 1–1,5 tấn/ha, kết hợp với phân chuồng ủ hoai hoặc phân trùn quế.

Bón thúc: Sử dụng 1,5–2 tấn/ha vào đầu mùa mưa hoặc sau thu hoạch nhằm hỗ trợ cây phục hồi và tiếp tục phát triển.

7. Lưu ý với cây non, cây yếu và đất úng

Cây non, cây yếu và cây trong đất úng đều có khả năng hấp thu dinh dưỡng kém. Vì vậy, cần bón với lượng phù hợp và ưu tiên phục hồi cây, đất trước khi thúc tăng trưởng.

Đối với cây non, cây mới trồng

Không bón phân đậm đặc ngay sau khi trồng vì rễ non chưa đủ khả năng hấp thu, dễ gây sốc và cháy rễ.

Nên chờ cây bén rễ, hồi xanh, thường khoảng 7–15 ngày tùy loại cây rồi mới bón thúc nhẹ.

Ưu tiên phân hữu cơ hoai mục pha loãng hoặc phân bón lá nồng độ thấp. Với cây gieo từ hạt, tránh bón trực tiếp gần hạt hoặc mầm.

Đối với cây yếu, cây đang bệnh

Không bón thúc phân đạm khi cây đang bị bệnh do nấm, vi khuẩn hoặc tuyến trùng vì đạm cao khiến mô cây mềm và dễ bị tác nhân gây hại tiếp tục tấn công.

Nên xử lý bệnh trước rồi bón phục hồi bằng phân có kali và trung vi lượng. Có thể dùng phân bón lá dạng vi lượng, amino acid và giảm 30–50% lượng phân so với cây khỏe.

Đối với đất úng, ngập nước

Không bón phân khi đất còn ngập úng vì rễ thiếu oxy, khó hấp thu dinh dưỡng, đồng thời phân dễ bị rửa trôi và làm tình trạng thối rễ nặng hơn.

Cần thoát nước, xới đất cho thông thoáng và chờ đất ráo mới bón lại. Sau đó ưu tiên lân, kali, humic acid hoặc vi sinh vật có lợi để hỗ trợ phục hồi rễ thay vì bón đạm ngay.

Nếu đất thường xuyên bị úng, cần cải tạo khả năng thoát nước bằng cách lên luống cao hoặc đào rãnh trước khi bón phân định kỳ.

Nguyên tắc chung là bón ít, bón nhẹ và bón xa gốc hơn bình thường, đồng thời ưu tiên phục hồi sức khỏe cây và đất.

8. FAQ

Bón lót và bón thúc có thể dùng chung 1 loại phân không?

Có thể nhưng nên khác dạng. Phân hữu cơ hoai mục dùng bón lót, còn dạng nước pha loãng từ chính loại phân đó có thể dùng bón thúc nhẹ. NPK và urê thường phù hợp bón thúc hơn vì tan nhanh.

Phân gà tươi chưa ủ có dùng bón lót được không?

Không nên. Phân gà tươi rất “nóng”, chứa amoniac cao và mầm bệnh, dễ gây cháy, thối rễ. Phân cần được ủ hoai ít nhất 1–2 tháng trước khi sử dụng.

Bón thúc bao lâu 1 lần là hợp lý?

Tùy loại cây và giai đoạn sinh trưởng. Rau màu ngắn ngày thường 7–10 ngày/lần, còn cây ăn quả lâu năm thường 3–4 lần/năm theo các giai đoạn ra lá, ra hoa, nuôi quả và sau thu hoạch.

Bón phân xong có cần tưới nước ngay không?

Có. Tưới nhẹ giúp phân tan, ngấm xuống vùng rễ và giảm bay hơi, đặc biệt với đạm urê. Không nên tưới quá mạnh vì có thể làm phân bị rửa trôi.

Làm sao biết cây đang thiếu phân để bón thúc kịp thời?

Lá vàng nhạt toàn bộ có thể thiếu đạm; mép lá tím hoặc đỏ có thể thiếu lân; mép lá vàng, quả nhỏ và dễ rụng có thể thiếu kali.

Cây sinh trưởng chậm, ra hoa hoặc đậu quả kém cũng là dấu hiệu cần chú ý để bón thúc kịp thời.

Bón quá nhiều phân có sao không?

Có. Bón quá nhiều có thể gây sốc phân, cháy rễ và mất cân bằng dinh dưỡng. Dư đạm có thể khiến cây tốt lá nhưng ít hoa, quả.

Ngoài ra, bón quá mức còn gây ô nhiễm đất, nguồn nước và tăng chi phí. Vì vậy, nên áp dụng nguyên tắc “bón ít nhưng đều”.

Có nên bón phân vào buổi trưa nắng gắt không?

Không nên. Nắng gắt khiến phân bốc hơi nhanh, làm mất đạm và có thể gây cháy lá, rễ nếu phân dính vào cây.

Nên bón vào sáng sớm hoặc chiều mát, tốt nhất sau mưa hoặc kết hợp tưới nước.

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về phân gà Nhật Bản, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.