Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu: Nhận biết và xử lý đúng

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thường khiến vườn suy kiệt rất nhanh hoặc chết dần âm thầm. Hãy cùng AKIFARM nhận biết sớm, phân biệt đúng và chọn hướng phòng ngừa, xử lý phù hợp theo từng mức độ nhé. Tìm hiểu ngay!

1. Cách nhận biết bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu là nhóm bệnh khiến vườn tiêu thiệt hại theo hai kiểu rất khác. Một kiểu chết gấp trong vài ngày trong khi một kiểu thì suy dần rồi mới chết trụ.

Điểm khó nhận dạng bệnh là giai đoạn đầu đôi khi chỉ vàng lá nhẹ, nên nếu bà con chỉ nhìn tán mà không kiểm tra gốc rễ thì bà con dễ nhầm với thiếu dinh dưỡng và xử lý lệch hướng.

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu vì vậy cần nhận diện theo điều kiện xuất hiện, tốc độ tiến triển và cách bệnh lan trong vườn. Khi đã phân biệt đúng thì người trồng mới chọn được giải pháp phù hợp.

1.1. Bệnh thường xuất hiện trong điều kiện nào

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thường gắn với mùa mưa vì tác nhân là nấm đất thích nước. Bệnh thường xuất hiện và lây lan trong mùa mưa, đặc biệt là trong giai đoạn giữa và cuối mùa vụ. 

Một số trường hợp cho thấy vào khoảng đầu mùa khô từ tháng 12 đến tháng 1 thì cây tiêu có thể chết hàng loạt. Đây là lúc thời tiết chuyển trạng thái, vườn vẫn ẩm và rễ dễ bị tổn thương.

Bệnh chết chậm thường đi kèm vườn thoát nước kém, đất bí và chăm sóc làm rễ suy. Dấu hiệu là bệnh hay xuất hiện thành từng vùng trong vườn tiêu. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thường nặng hơn ở vườn trồng dày, gốc thiếu thông thoáng và có nước đọng. Khi điều kiện nền đất không ổn thì bệnh dễ bùng và lan rộng. 

1.2. Sự khác nhau giữa chết nhanh và chết chậm trong vườn tiêu

Bệnh chết nhanh có tốc độ diễn ra rất nhanh. Khi cây còn xanh thì có thể xuất hiện một số lá úa, rồi chuyển vàng và chết ngay sau đó. Từ lúc lá bắt đầu vàng đến khi rụng hàng loạt có thể chỉ khoảng 5–7 ngày. Vì vậy nếu không xử lý kịp thì cây có thể chết hoàn toàn trong vòng 7–10 ngày.

Bệnh chết nhanh sẽ thấy thân cây có các đốt chuyển sang màu thâm đen và rụng dần. Hiện tượng rụng lá, rụng đốt thường xuất hiện trước ở phần ngọn và sau đó lan xuống thân. Trong đó bệnh chết chậm sẽ diễn ra âm thầm hơn với dấu hiệu cây sinh trưởng chậm lại, lá vàng héo trên toàn trụ và rụng dần.

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu vì vậy khác nhau chủ yếu ở nhịp chết. Chết nhanh đổ trụ nhanh hoặc chết chậm kéo dài, có cây vẫn cho quả nhưng năng suất rất kém. Một số cây có điều kiện dinh dưỡng tốt hoặc tiêu tơ rễ đang phát triển mạnh có thể chống chọi 2–3 năm nhưng về sau cây vẫn suy và chết.

1.3. Bệnh lây lan trong vườn tiêu như thế nào

Đối với bệnh chết nhanh thì trong mùa mưa bệnh lây lan rất nhanh qua đường nước và không khí. Nước mưa, nước tưới và dòng chảy trong vườn là con đường phát tán quan trọng. Vì vậy bà con cần cách ly và xử lý cây bị bệnh để không lây sang cây còn lại. Nếu để nước chảy tràn qua gốc thì bệnh có thể lan theo tuyến hàng.

Đối với chết chậm thì bệnh thường xuất hiện thành từng vùng trong vườn tiêu. Từ một vài cây ban đầu dần dần bệnh lan sang cây bên cạnh và tạo vùng bệnh. Nước mang bào tử nấm bệnh lây lan sang các cây bên cạnh và từ đó lan rộng. Đây là lý do chết chậm thường xuyên xuất hiện theo vùng.

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu cũng bị thúc đẩy khi rễ bị tổn thương do chăm sóc. Khi có vết thương thì tác nhân gây bệnh dễ xâm nhập và phát triển mạnh hơn.

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu có thể bắt đầu từ những dấu hiệu khá giống. Trong đó hiện tượng vàng lá, héo và rụng lá đều có thể gặp. Vì vậy nên bà con cần quan sát theo từng bộ phận trên cây kỹ. 

2.1. Tán lá và đọt cây

Ở chết nhanh thì dấu hiệu dễ thấy là khi cây còn xanh đã xuất hiện vài lá úa, sau đó lá chuyển vàng nhanh và cây héo rũ. Từ vàng đến rụng lá hàng loạt diễn ra trong thời gian rất ngắn và nhịp này khác hẳn vàng lá do thiếu dinh dưỡng thông thường.

Ở chết chậm thì lá bị vàng héo trên toàn trụ tiêu và rụng dần. Ban đầu thường là lá già, sau đó đến rụng đốt cây.  Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu vì vậy có thể phân biệt sơ bộ bằng tốc độ vàng và nhịp rụng. 

Ở tiêu con 1–2 năm tuổi thì việc cây bị vàng lá do tuyến trùng thường dễ nhầm với cây thiếu dinh dưỡng. Vì vậy bà con nên để ý lá non teo nhỏ, bạc màu và vàng đồng loạt.

2.2. Gốc, cổ rễ và rễ tơ cây tiêu

Đối với chết nhanh thì bệnh thường bắt đầu từ phần bên dưới mặt đất. Bệnh gây thối cổ rễ và thối rễ chuyển sang màu đen. Sau đó các vết thối và đốm đen lan rộng trên cây, kéo theo vàng lá, héo úa, rụng đốt. 

Ở chết chậm thì sẽ ảnh hưởng thông qua phần rễ phát triển kém. Khi đào lên quan sát bà con có thể thấy các nốt sần nằm rải rác hoặc thành từng chuỗi. Từ đó dần dần theo thời gian thì rễ sẽ bắt đầu thối rữa và cây sẽ chết. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu luôn cần bước kiểm tra rễ nên bà con cần chú ý tránh làm bệnh nặng. 

2.3. Trường hợp vàng lá dễ nhầm với thiếu dinh dưỡng

Ở tiêu con thì việc vàng lá do tuyến trùng dễ bị nhầm với thiếu dinh dưỡng. Vì vậy bà con nên quan sát lá non teo nhỏ, bạc màu và vàng đồng loạt trên toàn trụ. Nếu bứt lá thấy khá dai thì nên kiểm tra ngay phần rễ. Việc xuất hiện nốt sần cũng tạo khả năng cao tuyến trùng đã vào làm tổ và tạo khả năng gây bệnh trên cây tiêu. 

Cây có thể sinh trưởng chậm nhưng chưa chết ngay. Vào giai đoạn kinh doanh thì cây dễ phát bệnh do bắt đầu nhiễm nấm. Ngược lại nếu nếu lá vàng chuyển rất nhanh và rụng hàng loạt chỉ trong vài ngày, cần cảnh giác chết nhanh. Khi đi kèm thối cổ rễ và rễ chuyển đen thì bà con phải xử lý gấp. 

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu vì vậy không nên kết luận chỉ dựa trên màu lá. Mà bà con phải ghép tốc độ thay đổi và biểu hiện ở rễ mới chẩn đoán rõ ràng và đúng hơn. 

3. Bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu, trong đó chết nhanh thường gây thiệt hại nặng vì diễn biến quá gấp. Hiện nay tình trạng nặng và phức tạp nhất là khi nấm tấn công vào rễ và cổ rễ, bởi vì các vị trí này là vùng quyết định khả năng sống còn của trụ.

3.1. Dấu hiệu thường gặp trên lá, thân và đốt tiêu

Triệu chứng dễ quan sát là khi cây còn xanh xuất hiện lá úa, sau đó lá chuyển vàng rồi cây héo rũ. Trong đó các đốt trên thân có thể chuyển thâm đen và rụng. Cũng như xuất hiện tượng rụng lá, rụng đốt thường bắt đầu từ ngọn đến thân.

Từ lúc lá bắt đầu vàng đến khi lá rụng hàng loạt chỉ khoảng 5–7 ngày. Nếu bà con không xử lý kịp thì cây sẽ chết hoàn toàn trong vòng 7–10 ngày. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu cần bà con phản ứng ngay khi thấy nhịp vàng gấp. 

3.2. Tập trung nặng ở cổ rễ và bộ rễ

Bệnh xâm nhập vào hồ tiêu bắt đầu từ phần bên dưới mặt đất. Trong đó bệnh gây thối cổ rễ và thối rễ chuyển sang màu đen. Sau đó các vết thối và đốm đen lan rộng và trên tán sẽ xuất hiện vàng lá, héo úa và rụng đốt. Vì trọng điểm ở cổ rễ và rễ nên bà con cần kiểm tra vùng sát mặt đất. 

Trong mùa mưa bệnh sẽ lây lan rất nhanh qua đường nước và không khí. Vì vậy bà con cần cách ly và xử lý cây bị bệnh để không lây sang trụ khác. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu mà để nước chảy tràn qua vùng bệnh thì nguy cơ lan sẽ tăng mạnh. Do đó phải ưu tiên kiểm soát nước.

3.3. Thời điểm bệnh bùng phát trên vườn

Bệnh chỉ xuất hiện và lây lan trong mùa mưa, nhất là giai đoạn giữa và cuối vụ bởi vì đó là giai đoạn nấm đất hoạt động mạnh. Trong đó có thể khoảng đầu mùa khô từ tháng 12 đến tháng 1 sẽ xảy ra tiêu chết hàng loạt nên bà con cần chú ý. 

Vì vậy bà con nên tăng tần suất kiểm tra vườn trước, trong và sau mùa mưa. Khi thấy trụ chuyển màu bất thường thì cần khoanh vùng sớm. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu nếu phát hiện ở mức 5–7 phần trăm cây chết thì thường phần lớn vườn đã bị nhiễm. 

4. Nguyên nhân gây bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu, đối với bệnh chết nhanh thì nguyên nhân chính là nấm đất thích nước. Nấm có thể xâm nhập vào nhiều bộ phận nhưng mạnh nhất ở vùng gần mặt đất. Ngoài Phytophthora ra thì nấm có thể tấn công kết hợp với nấm đất khác. 

4.1. Nấm Phytophthora

Bệnh do một loài nấm sống dưới đất và thích nước là Phytophthora sp. Một số loài cũng được nêu như P. capsici, P. nicotianae, P. cinnamomi. Vì các loài nấm này thích nước nên bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thường xuất hiện và lây lan trong mùa mưa. Trong đó bệnh cũng thường bùng giữa và cuối vụ, khi ẩm độ kéo dài.

Nấm bệnh có thể xâm nhập vào lá, rễ, thân và cành của cây hồ tiêu, nhất là phần nằm trên và gần mặt đất. Khi chúng tấn công vào cổ rễ và rễ cây thì bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu sẽ bùng phát nhanh và nặng.

4.2. Điều kiện giúp nấm phát triển

Điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển là vườn ẩm ướt và thoát nước kém. Khi nước đọng quanh gốc thì nấm sẽ dễ phát triển và xâm nhập. Trong đó nếu bà con trồng mật độ vườn tiêu dày cũng sẽ làm gốc thiếu thông thoáng, từ đó khiến bệnh chết nhanh trên cây tiêu diễn ra nhanh hơn. 

Do đó đối với bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thì cần được ưu tiên thoát nước. Việc không được để cây đọng nước là nguyên tắc quan trọng trong phòng bệnh chết nhanh.

4.3. Trường hợp có nhiều nấm đất khác tấn công

Thông thường Phytophthora tấn công kết hợp với các loại nấm sống trong đất khác như Pythium, Fusarium, Rhizoctonia khiến cây suy kiệt nhanh hơn. Những trụ có rễ bị thương hoặc yếu càng dễ trở thành điểm bùng phát bệnh trong khu vực trồng.

Bà con xử lý phải đi cùng cải thiện nền đất và thoát nước đối với tình trạng này. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu nếu chỉ xử lý phần tán mà không chỉnh nước và gốc thì bệnh sẽ dễ tái phát, trọng điểm nhất vẫn nên chú ý rễ cây. 

5. Bệnh chết chậm trên cây hồ tiêu diễn ra như thế nào?

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu, đối với bệnh chết chậm là quá trình suy kiệt kéo dài. Từ đó khiến cây tiêu dần dần suy rồi chết khô từng dây và từng trụ.Khác với chết nhanh cấp tính thì bệnh chết chậm tiến triển âm thầm từ bộ rễ lên tán. Khi thấy rõ bên ngoài thì rễ thường đã bị thối nặng hoặc mất chức năng hấp thụ.

5.1. Giai đoạn ban đầu

Giai đoạn đầu thì cây sinh trưởng chậm lại. Lá bị vàng héo trên toàn trụ và rụng dần, thường bắt đầu từ lá già. Khi bà con quan sát trong vườn có thể thấy bệnh xuất hiện thành từng vùng. Ban đầu là vài cây nhưng sau đó sẽ có tình trạng lan sang cây bên cạnh.

Ở tiêu tơ 1–2 năm tuổi thì dấu hiệu tuyến trùng dễ bị nhầm thiếu dinh dưỡng. Nếu lá non có dấu hiệu teo nhỏ, bạc màu và vàng đồng loạt thì bà con nên kiểm tra rễ sớm. Nếu bứt lá thấy dai thì người trồng càng nên đào rễ xem có nốt sần không bởi vì đây là bước giúp phát hiện sớm trước khi bệnh nặng.

5.2. Giai đoạn bệnh nặng

Khi bệnh nặng thì cây tiêu sẽ trông teo tóp rõ rệt. Thân dây tiêu mất độ đàn hồi, lá rụng nhiều và cây không còn chồi non. Bộ rễ chuyển sang màu đen, rễ chính mềm, thối nhũn hoặc mục hoàn toàn. Trong đó sẽ có một số trụ còn vài dây sống nhưng không phát triển.

Tiêu bị bệnh chết chậm có thể vẫn cho quả nhưng năng suất cực kỳ kém. Một số cây dù cố chống chọi được 2–3 năm nhưng rồi vẫn chết. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu ở giai đoạn này thường khó cứu, vì vậy bà con cần đánh giá mức độ để chọn phương án phù hợp, tránh tốn chi phí mà không hiệu quả.

5.3. Bệnh lan dần và tạo thành vùng cây tiêu bị suy

Bệnh chết chậm thường lan từ một vài cây sang cây bên cạnh và tạo vùng bệnh. Trong đó nước mang bào tử nấm bệnh góp phần làm bệnh lan rộng. Ngoài tuyến trùng ra thì rệp sáp cũng là nguyên nhân làm rễ và thân tổn thương. Những vết tổn thương tạo điều kiện cho nấm Fusarium tấn công và sinh sôi bệnh. 

Khi đã hình thành vùng bệnh thì vườn sẽ suy theo mảng, vì vậy bà con cần khoanh vùng sớm và kiểm soát nước tưới.  Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu nếu để lan thành vùng thì chi phí xử lý sẽ tăng mạnh. Đồng thời năng suất giảm kéo dài và ảnh hưởng thu nhập nhiều năm.

6. Nguyên nhân gây bệnh chết chậm trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu, đối với chết chậm tác nhân chính là tuyến trùng kết hợp nấm. Tuyến trùng tạo vết thương trên rễ, sau đó nấm xâm nhập và làm rễ thối. Khi rễ yếu thì việc cung cấp nước và dinh dưỡng cho phần cành lá bên trên không hiệu quả, rồi dần dần cây sẽ bị suy kiệt, teo tán và chết.

6.1. Tuyến trùng

Tác nhân gây bệnh chết chậm là tuyến trùng Meloidogyne incognita. Khi đào rễ quan sát có thể thấy các nốt sần rải rác hoặc thành chuỗi. Ở tiêu con 1–2 năm tuổi sẽ có hiện tượng vàng lá do tuyến trùng dễ nhầm thiếu dinh dưỡng. Vì vậy bà con nên quan sát lá non có dấu hiệu teo nhỏ, bạc màu và vàng đồng loạt để diệt trừ. 

6.2. Nấm Fusarium xâm nhập qua rễ

Sau khi tuyến trùng tấn công và tạo vết thương thì nấm Fusarium solani sẽ tấn công. Bộ phận rễ cây bị nhiễm nấm sẽ bị yếu dần và khả năng hút dinh dưỡng giảm mạnh. Theo thời gian thì sợi nấm và bào tử sẽ lan dần lên phần thân và cành, cũng như rễ bắt đầu thối và cây sẽ chết.

Ban đầu cây chưa chết ngay nhưng khi rễ tiêu đã bị phá hủy từng phần thì lúc đó sẽ khó chữa trị cho cây. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu vì vậy cần can thiệp sớm khi rễ mới tổn thương, nếu đợi đến khi rễ thối đen nặng thì khả năng phục hồi rất thấp.

6.3. Điều kiện đất và chăm sóc

Ngoài tuyến trùng ra thì rệp sáp cũng làm rễ và thân tổn thương. Tổn thương từ rệp sáp sẽ tạo điều kiện cho nấm Fusarium tấn công và phát triển. Trong đó yếu tố nước mang bào tử nấm bệnh lây lan sang các cây bên cạnh. Đây là nguyên nhân vì sao bệnh chết chậm thường xuyên xuất hiện và mở rộng trong vườn trồng tiêu. 

Các thao tác chăm sóc của bà con cũng có thể làm bệnh nặng hơn. Nên vì vậy khi bón phân hóa học người trồng cần pha loãng để tưới, không bón nhiều một lần làm xót rễ. Mọi thao tác đào rãnh, xăm đất, cày xới, làm cỏ nên cách gốc tiêu khoảng 30cm. Cũng như phải nhổ cỏ bằng tay ở phần sát gốc để giúp giảm tổn thương rễ.

7. Cách phòng bệnh chết nhanh chết chậm trong vườn hồ tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu phòng ngừa vẫn là hướng bền hơn là diệt trừ. Trọng tâm là bà con cần chuẩn bị đất và giống sạch bệnh, thoát nước tốt, gốc thông thoáng và bón phân hợp lý.

Khi vườn có nền đất ổn và rễ khỏe thì cây tiêu sẽ chống chịu tốt hơn. Ngược lại nếu  vườn tiêu bị ẩm bí và rễ yếu sẽ tạo điều kiện để bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu bùng nhanh.

7.1. Chuẩn bị đất và giống trước khi trồng

Bà con nên sử dụng cây giống sạch bệnh, không lấy cây giống trong vườn đã bị bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu. Đất trong bầu cần được xử lý để loại bỏ tuyến trùng và mầm bệnh. Qua đó hố trồng cũng cần xử lý trước khi trồng trong khoảng 10–15 ngày.

Nhà vườn chọn giống có khả năng sinh trưởng khỏe và kháng bệnh tốt như giống tiêu Vĩnh Linh, tiêu trâu, tiêu ghép… Nếu vườn từng bị tuyến trùng thì bà con phải nhổ bỏ và không nên trồng lại ngay. Trong đó người trồng cần cày xới và thu gom rễ, phơi đất, rồi luân canh ít nhất 2–3 vụ màu.

7.2. Tạo điều kiện thoát nước và gốc thông thoáng

Thoát nước là yếu tố then chốt để hạn chế bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu. Bà con cần hạ mực nước ngầm càng sâu càng tốt, cách mặt đất ít nhất 6 inch tương đương 60 cm. Trung bình cứ hai hàng tiêu phải có một mương để thoát thủy và hạn chế mầm bệnh lây lan qua nước.

Bà con cần tỉa sát mặt đất khoảng 20–30 cm để gốc thông thoáng. Có thể quét dung dịch Bordeaux 10 phần trăm và vôi đến khi thân tiêu sát mặt đất để hạn chế xâm nhập.

Vào giai đoạn mùa mưa thì vườn cần thông thoáng, nhất là với trụ sống thì rong tỉa mạnh đầu mùa mưa. Bà con tủ gốc mùa khô không nên tủ sát gốc mà cách 20–30 cm. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu rất nhạy với nước đọng, vì vậy thiết kế rãnh và kiểm soát tưới là việc phải làm trước khi tính chuyện xử lý thuốc.

7.3. Bón phân và chăm sóc hợp lý

Bón phân đầy đủ và hợp lý sẽ giúp tiêu chống chịu bệnh tốt hơn, qua đó bà con có thể bổ sung thêm magie và vôi. Phân hữu cơ đã hoai mục cũng rất tốt vì cung cấp thêm vi, trung vi lượng và chứa vi sinh vật chống lại mầm bệnh và tuyến trùng gây bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu. 

Khi bón phân hóa học cần pha loãng để tưới và không nên bón nhiều trong một lần vì dễ làm xót rễ, nấm dễ tấn công. Trong đó bà con cũng cần vệ sinh đồng ruộng duy trì thường xuyên như thu gom lá, cành và rễ cây bệnh đem tiêu hủy để giảm nguồn bệnh trong vườn.

Bà con có thể bổ sung phân gà viên nở AKIFARM giúp cải thiện nền đất và tăng sức chống chịu cho bộ rễ. Phân đã được xử lý hoai, hạn chế nguy cơ xót rễ và mầm bệnh trong đất. Khi bón định kỳ với liều lượng phù hợp, phân gà viên nở hỗ trợ cây hấp thụ dinh dưỡng và góp phần giảm áp lực bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu.

8. Cách xử lý khi cây hồ tiêu bị bệnh trong vườn tiêu

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu khi đã xuất hiện thì bà con cần xử lý theo thứ tự đúng. Đầu tiên là khoanh vùng để cắt đường lây, sau đó mới xử lý theo mức độ nhẹ hay nặng.

Đối với bệnh chết nhanh thì thời gian phản ứng của bà con rất quan trọng vì cây có thể chết trong 7–10 ngày. Còn bệnh chết chậm nếu phát hiện sớm khi mới có tuyến trùng thì cơ hội xử lý sẽ cao hơn.

8.1. Khoanh vùng và hạn chế lây lan

Trong mùa mưa thì bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu sẽ lây nhanh qua nước và không khí. Vì vậy bà con cần cách ly và xử lý cây bệnh để không lây sang cây còn lại. Thực hiện thu gom lá rụng, cành, rễ cây bệnh trong vườn và đem tiêu hủy. Hạn chế để tàn dư tồn tại quanh gốc vì đó là nguồn mầm bệnh.

Người trồng cần kiểm soát tưới và tránh tưới tràn. Khi nước chảy qua vùng bệnh thì bào tử nấm có thể phát tán ra khu vực khác. Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu nếu không khoanh vùng sớm sẽ lan thành vùng và lúc đó sẽ xử lý vừa tốn công vừa khó chặn bệnh lan rộng ra. 

8.2. Xử lý đối với cây bị bệnh nhẹ

Đối với vườn tiêu 2–3 năm tuổi thì sau khi trồng 1 năm có thể tưới hỗn hợp Bordeaux 1 phần trăm hoặc oxit clorua đồng 0,2 phần trăm 2–3 lần mỗi năm. Thời điểm áp dụng là vào đầu, giữa hay cuối mùa mưa. Từ năm thứ 3 trở đi thì bà con có thể phun hoặc tưới bằng các loại thuốc đặc hiệu.

Trường hợp vườn tiêu có bệnh chết nhanh thì bà con cần xử lý luân phiên các loại thuốc được chuyên gia khuyến cáo  định kỳ 1 tháng một lần. Đối với chết chậm nhẹ thì nguyên tắc là phát hiện sớm tuyến trùng và kiểm tra rễ. Khi thấy nốt sần, bà con cần xử lý sớm để tránh nấm xâm nhập mạnh về sau.

8.3. Xử lý đối với cây bị bệnh nặng

Khi xuất hiện bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu thì bà con nên loại bỏ ngay cây tiêu bệnh đó vì chữa trị thường sẽ tốn kém mà không có nhiều hiệu quả. Cần đào bỏ cây bệnh và xử lý tận gốc trước khi trồng lại. Cũng như không lấy hom từ cây đã nhiễm bệnh để tránh đưa mầm bệnh sang vườn mới.

Đối với đất vùng bệnh thì người trồng cần xử lý bằng vôi bột, phơi nắng 2–3 tuần rồi cải tạo lại bằng hữu cơ và Trichoderma trước khi tái canh. Vườn tiêu có bệnh cũng không nên trồng lại ngay để giảm rủi ro canh tác sau này.

8.4. Lưu ý quan trọng khi xử lý

Bà con lưu ý việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có thể tiêu diệt luôn vi sinh vật có lợi. Đồng thời làm mất cân bằng hệ vi sinh vật đất, gây thoái hóa đất và ô nhiễm nguồn nước, từ đó gây bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu.

Vì vậy người trồng cần cân nhắc khi dùng hóa học và tuân thủ đúng hướng dẫn. Không được lạm dụng và không dùng dồn dập khi không cần thiết tùy thuộc vào tình trạng bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu. 

Đối với chết chậm thì bà con không được bón phân chứa nhiều đạm cho cây đang bị bệnh vì điều đó sẽ khiến cây có thể chết nhanh hơn. Trong thao tác chăm sóc thì mọi việc đào rãnh, xăm đất, cày xới, làm cỏ nên cách gốc tiêu 30 cm. Cũng như bà con cần nhổ cỏ sát gốc bằng tay để hạn chế tổn thương rễ.

Bệnh chết nhanh chết chậm trên cây tiêu là nhóm bệnh nguy hiểm cần phân biệt đúng từng dạng bệnh, theo dõi sát tình trạng rễ và kiểm soát tốt điều kiện đất, nước sẽ giúp hạn chế lây lan hiệu quả. Bà con hãy truy cập tại AKIFARM để tìm những giải pháp phù hợp trong quá trình trồng trọt vườn tiêu nhé!