Cách bón phân gà mùa mưa để hạn chế úng, dồn phân và rửa trôi

Bón phân gà mùa mưa cần chú ý thời điểm và tình trạng đất để hạn chế dinh dưỡng bị rửa trôi. Bón đúng cách khi đất đủ ẩm, thoát nước tốt sẽ giúp giảm thất thoát và tạo điều kiện để cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Cùng AKIFARM tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Xem thêm: Cách bón phân gà đúng liều cho cây trồng chậu, rau và cây ăn trái

1. Mùa mưa làm thay đổi hiệu quả bón ra sao?

Mùa mưa làm thay đổi độ ẩm đất, khả năng thoát nước và mức độ lưu giữ dinh dưỡng. Vì vậy, bón phân gà mùa mưa cần chú ý thời điểm bón và tình trạng đất để hạn chế thất thoát.

Mưa nhiều có thể làm dinh dưỡng dễ tan bị rửa trôi xuống tầng đất sâu hoặc ra ngoài khu vực trồng trước khi cây kịp hấp thu. Với đất dốc hoặc liếp thấp, tình trạng này càng dễ xảy ra.

Mưa kéo dài còn khiến đất bão hòa nước, làm vùng rễ thiếu oxy và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Ngập nước lâu có thể làm đất chua hóa, ảnh hưởng vi sinh vật có lợi và hiệu quả chuyển hóa phân hữu cơ.

Tuy nhiên, nếu kiểm soát tốt lượng nước, độ ẩm cao giúp phân dễ ngấm vào đất. Điều kiện ẩm cũng thuận lợi cho phân hữu cơ, phân chuồng ủ hoai phân hủy và vi sinh vật hoạt động.

Do đó, mùa mưa không cần ngưng bón hoàn toàn. Nên chia nhỏ lượng bón, tránh thời điểm trước mưa to và ưu tiên lúc trời tạnh ráo, đất đủ ẩm nhưng không sũng nước.

Nếu Anh/Chị đang tìm kiếm phân gà để bón vào mùa mưa, Anh/Chị có thể tham khảo phân gà viên nở AKIFARM, phân sẽ tan từ từ khi gặp nước nhờ vậy sẽ cung cấp dinh dưỡng từ từ cho cây mà không lo mưa rửa trôi hết dinh dưỡng.

Sản phẩm được làm từ 100% phân gà hữu cơ, không chứa nội tạng, có độ pH trung tính, đồng thời đạt chứng nhận ISO và chứng nhận hữu cơ Nhật Bản. Nhờ công nghệ ép viên tan chậm cùng hàm lượng hữu cơ dồi dào, phân hỗ trợ cải thiện đất, tăng độ tơi xốp, bổ sung vi sinh vật có lợi và tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển. Dưỡng chất được giải phóng từ từ theo từng giai đoạn sinh trưởng, giúp cây hấp thu hiệu quả, phát triển khỏe, ra hoa đồng đều, giữ form đẹp và lên màu nổi bật.

2. Kiểm tra thoát nước trước khi bón

Trước khi bón phân gà mùa mưa, cần kiểm tra khả năng thoát nước để hạn chế phân bị cuốn trôi và tránh ngập úng vùng rễ.

Sau mưa, quan sát mặt ruộng hoặc liếp. Nếu nước rút trong vài giờ đến một ngày, khả năng thoát nước tương đối tốt. Nếu nước đọng quá 24–48 giờ, đây là dấu hiệu thoát nước kém.

Kiểm tra rãnh, mương xung quanh và khơi thông nếu bị nghẹt bởi bùn, lá cây hoặc rác. Với khu vực bằng phẳng hoặc trũng, có thể lên liếp cao hơn và tạo độ dốc nhẹ để nước chảy về rãnh.

Cũng cần chú ý kết cấu đất. Đất sét nặng giữ nước lâu và dễ úng, trong khi đất pha cát thoát nhanh nhưng phân cũng dễ bị rửa trôi.

Nếu cần, đào hố sâu 30–40 cm, đổ nước và theo dõi. Nước rút chậm trên một giờ là dấu hiệu thoát nước kém. Với vùng thấp trũng, nếu mực nước ngầm gần mặt đất thì nên hoãn bón đến khi nước hạ.

Khi thoát nước kém, có thể lên liếp cao, đào thêm rãnh phụ và bổ sung phân hữu cơ để cải thiện cấu trúc đất. Chỉ nên bón khi đất đã ráo bớt.

3. Quy trình rãnh – rải – lấp – phủ

Quy trình rãnh – rải – lấp – phủ giúp đưa phân vào vùng rễ hấp thu, đồng thời hạn chế thất thoát trên bề mặt. Cách này thường áp dụng cho cây ăn trái, cây công nghiệp và cây lâu năm.

Đầu tiên, đào rãnh theo hình chiếu tán lá, nơi rễ tơ hấp thu dinh dưỡng mạnh. Rãnh thường sâu 15–25 cm, rộng 20–30 cm tùy cây.

Có thể đào rãnh vòng quanh gốc hoặc theo 2–4 phía đối xứng. Nên luân phiên vị trí giữa các lần bón và tránh đào quá sát gốc để không làm tổn thương rễ chính.

Tiếp theo, rải đều lượng phân đã cân xuống đáy rãnh. Có thể trộn với đất hoặc phân hữu cơ hoai mục trước khi rải để hạn chế phân tập trung một chỗ. Không để phân tiếp xúc trực tiếp với rễ lớn hoặc thân cây.

Sau khi rải, lấp lại bằng lớp đất đã đào và chỉ nén nhẹ để duy trì độ tơi xốp. Lớp đất này giúp hạn chế phân bị rửa trôi khi gặp mưa.

Cuối cùng, phủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô, xơ dừa hoặc vật liệu hữu cơ khác. Lớp phủ giúp giữ ẩm, hạn chế bốc hơi nước, rửa trôi, ổn định nhiệt độ đất và hạn chế cỏ dại.

Nếu trời không mưa sau khi phủ, có thể tưới nhẹ để tạo độ ẩm và giúp phân tan từ từ.

4. Cách giảm liều và chia nhỏ lần bón

Trong mùa mưa, nguyên tắc “bón ít – bón nhiều lần” giúp giảm lượng dinh dưỡng thất thoát trong mỗi đợt mưa. Thay vì bón lượng lớn một lần, nên chia tổng lượng phân thành nhiều đợt nhỏ.

Tổng lượng phân cả vụ hoặc cả năm vẫn giữ theo khuyến cáo. Ví dụ, thay vì bón 2 lần x 500 g, có thể chia thành 4 lần x 250 g.

Khoảng cách giữa các lần thường từ 15–30 ngày tùy loại cây và giai đoạn sinh trưởng. Cách này giúp rễ có thời gian hấp thu và duy trì nguồn dinh dưỡng đều hơn.

Đối với cây con hoặc cây mới trồng, nên bón liều thấp với tần suất khoảng 10–15 ngày/lần. Khi cây sinh trưởng mạnh, có thể tăng lượng nhưng vẫn chia thành 3–4 lần trong vụ.

Ở giai đoạn ra hoa và nuôi trái, tiếp tục chia nhỏ theo từng đợt phát triển. Trong cao điểm mùa mưa, có thể giảm 20–30% lượng mỗi lần so với mùa khô và tăng số lần để bù lại.

Khi bón phân gà mùa mưa, nên theo dõi màu lá và tốc độ ra đọt sau từng lần để điều chỉnh, không áp dụng máy móc một công thức cho mọi điều kiện thời tiết.

5. Khi nào nên hoãn bón?

Một số thời điểm không phù hợp để bón vì dễ làm dinh dưỡng thất thoát hoặc cây hấp thu kém. Khi điều kiện đất, thời tiết và cây chưa thuận lợi, nên tạm hoãn.

Nếu dự báo có mưa to trong 24–48 giờ tới, không nên bón vì dinh dưỡng có thể bị cuốn trôi trước khi ngấm vào đất.

Đất đang ngập úng hoặc quá sũng nước cũng không phù hợp. Lúc này rễ thiếu oxy, khả năng hấp thu giảm và việc bổ sung phân có thể làm rễ bị ảnh hưởng.

Sau khi cây vừa bị stress do cắt tỉa mạnh, sang chậu, bứng trồng, sâu bệnh nặng, hạn hán hoặc ngập úng, nên chờ cây hồi phục trước khi bón.

Không nên bón khi đất quá khô mà chưa được tưới ẩm. Ngoài ra, cần hoãn nếu cây đang ngủ nghỉ, có dấu hiệu thừa dinh dưỡng, cháy mép lá, xoăn lá hoặc vừa bón đợt trước.

Nguyên tắc chung là bón khi đất đủ ẩm nhưng không sũng nước, thời tiết ổn định trong vài ngày tới và cây đang sinh trưởng khỏe mạnh.

Xem thêm: Bao lâu bón phân gà một lần? Lịch bón theo loại cây và giai đoạn

6. Bón cho chậu và cho cây ngoài vườn khác nhau thế nào?

Cây trong chậu và cây ngoài vườn khác nhau về thể tích đất, không gian phát triển rễ và khả năng thoát nước. Vì vậy, lượng và cách bón cũng cần điều chỉnh.

Chậu có lượng đất giới hạn nên dinh dưỡng nhanh cạn nhưng cũng dễ tích tụ muối. Lượng bón thường chỉ khoảng 1/3–1/2 so với ngoài đất và nên áp dụng nguyên tắc bón ít nhưng thường xuyên.

Với phân loãng, tần suất có thể khoảng 7–15 ngày/lần, còn phân tan chậm khoảng 1–2 tháng/lần. Khi bón, nên rải quanh mép chậu, nơi rễ tơ phát triển và tránh sát gốc.

Lỗ thoát nước dưới đáy chậu cần được kiểm tra thường xuyên. Không gian nhỏ khiến chậu dễ bị ngập úng nhanh hơn khi mưa trực tiếp.

Cây ngoài vườn có không gian đất rộng, rễ ăn lan tự do và khả năng đệm tốt hơn. Có thể bón theo liều khuyến cáo và từng giai đoạn sinh trưởng.

Vị trí bón ngoài vườn có thể áp dụng quy trình đào rãnh theo hình chiếu tán lá, sau đó rải – lấp – phủ.

Tóm lại, cây trong chậu nên bón ít nhưng đều và theo dõi sát. Cây ngoài vườn có thể bón theo từng giai đoạn, kết hợp điều kiện đất và thời tiết.

7. Xử lý khi mưa lớn ngay sau bón

Khi mưa lớn xuất hiện ngay sau bón, không nên vội bón lại. Trước tiên cần xem thời gian từ lúc bón đến khi mưa, lượng mưa và khả năng thoát nước.

Nếu mưa xuất hiện trong khoảng 2–6 giờ sau bón, khả năng thất thoát khá cao vì phân chưa kịp ngấm. Mưa nhỏ, rả rích thường ít đáng ngại hơn, trong khi mưa lớn kéo dài và gây ngập cần được xử lý.

Nếu vườn hoặc liếp đọng nước, cần khơi thông rãnh hoặc rút nước càng sớm càng tốt để giảm thời gian rễ bị ngâm.

Không nên bón phân gà mùa mưa bổ sung ngay sau đó. Nếu lượng phân cũ chưa bị cuốn trôi hoàn toàn, bón lại có thể làm dinh dưỡng tập trung quá nhiều.

Nên chờ đất ráo và theo dõi cây khoảng 3–5 ngày. Nếu lá vẫn xanh và cây phát triển bình thường thì chưa cần bổ sung.

Nếu sau 5–7 ngày cây vàng lá hoặc phát triển chậm do dinh dưỡng bị rửa trôi, có thể cân nhắc bổ sung với liều nhẹ. Trường hợp ngập úng nặng, không bón thêm cho đến khi đất ráo và rễ hồi phục.

Khi cần bổ sung, nên tiếp tục chia nhỏ lượng bón thay vì bù toàn bộ lượng được cho là đã thất thoát. Khi đất ráo bớt, có thể xới nhẹ mặt đất để tăng độ thông thoáng.

8. FAQ

Dưới đây là những tình huống thường gặp khi bón trong mùa mưa, tập trung vào thời điểm bón, khả năng thoát nước và cách xử lý để hạn chế thất thoát.

Bón phân xong bao lâu thì có thể tưới nước hoặc gặp mưa mà không lo trôi?

Thông thường cần ít nhất 24–48 giờ để phân, đặc biệt phân rải mặt, ngấm và một phần được rễ hấp thu. Nếu phân đã được lấp đất theo quy trình rãnh – rải – lấp, thời gian an toàn có thể ngắn hơn.

Mùa mưa có nên ngưng bón phân hoàn toàn không?

Không cần ngưng hoàn toàn. Nên giảm lượng mỗi lần, tăng số lần và chọn thời điểm trời tạnh ráo để duy trì dinh dưỡng nhưng hạn chế thất thoát.

Làm sao biết đất thoát nước tốt hay kém mà không cần đào hố?

Quan sát sau mưa lớn. Nếu mặt đất hoặc liếp ráo trong vài giờ đến một ngày thì thoát nước tương đối tốt. Nếu nước đọng quá 1–2 ngày, khả năng thoát nước kém.

Phân hữu cơ có bị rửa trôi giống phân hóa học không?

Phân hữu cơ ít bị rửa trôi hơn vì dinh dưỡng giải phóng từ từ qua quá trình phân hủy sinh học. Tuy nhiên, dạng lỏng hoặc nước vẫn có thể bị rửa trôi nếu gặp mưa ngay sau khi sử dụng.

Có nên bón trước mùa mưa để đón đầu không?

Có thể bón lót bằng phân hữu cơ hoặc phân chậm tan trước mùa mưa để cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng nền. Tuy nhiên, cần tránh bón lượng lớn phân dễ tan ngay trước giai đoạn mưa nhiều.

Cây trong chậu bị mưa tạt trực tiếp thì xử lý thế nào?

Khi mưa lớn kéo dài, nên che chắn hoặc di chuyển chậu vào nơi có mái che. Sau mưa, cần kiểm tra lỗ thoát nước dưới đáy để tránh đọng nước.

Dấu hiệu nào cho thấy cây thiếu dinh dưỡng do rửa trôi?

Có thể nhận biết qua lá vàng từ lá già, cây chậm ra đọt non hoặc còi cọc sau thời gian mưa kéo dài. Những biểu hiện này thường rõ hơn sau khoảng 5–10 ngày mưa liên tục.

Nhìn chung, bón phân gà mùa mưa cần chú ý khả năng thoát nước, thời điểm bón và lượng phân mỗi lần. Nên tránh bón khi đất sũng nước hoặc trước mưa lớn, đồng thời theo dõi cây để điều chỉnh phù hợp.

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về phân gà Nhật Bản, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.