Cách trồng cúc mâm xôi trong chậu nở tròn đẹp đúng dịp Tết

Cúc mâm xôi là loài hoa được nhiều người lựa chọn để trang trí, đặc biệt vào dịp Tết nhờ tán cây tròn đều và hoa nở dày, rực rỡ. Để cây sinh trưởng khỏe, ra hoa đúng thời điểm và giữ được vẻ đẹp lâu dài, cần nắm rõ đặc điểm của cây, điều kiện sinh trưởng, cách trồng, chăm sóc cũng như các biện pháp điều khiển hoa và phòng trừ sâu bệnh. Cùng AKIFARM qua bài viết dưới đây tìm hiểu cách trồng cúc mâm xôi nở tròn đẹp đúng dịp Tết.

Xem thêm: Các Loại Hoa Cúc Phổ Biến Hiện Nay: Đặc Điểm Và Cách Phân Biệt

1. Đặc điểm cúc mâm xôi

Cúc mâm xôi nổi bật với dáng cây tròn đều, tán dày và hoa nở liên tục. Mỗi bộ phận của cây đều có những đặc điểm riêng, tạo nên giá trị thẩm mỹ, đặc biệt trong dịp Tết.

Thân cây

Dạng thân bụi, thân thảo, mọc thẳng và phân nhánh mạnh. Cây cao khoảng 30–90cm, phổ biến từ 30–50cm. Nhiều nhánh nhỏ giúp tán cây xum xuê, tròn đầy, khác với vẻ thanh mảnh của vạn thọ, ly hay cúc đóa đơn.

Lá

Lá mọc so le hoặc đối xứng tùy giống, phiến lá khía sâu, mép răng cưa. Lá có màu xanh đậm và phủ lớp lông tơ nhỏ.

Hoa

Hoa nhỏ, mọc thành chùm dày ở đầu cành và nở nối tiếp nhau nên cây luôn rực rỡ. Màu phổ biến là vàng, ngoài ra còn có trắng, đỏ, tím và cam. Mỗi bông rộng khoảng 1–2cm, cánh và đài hoa thường cùng tông màu. Sau Tết, cây vẫn có thể tiếp tục ra nụ và nở thêm khoảng 3–4 tháng.

Quả và hạt

Quả dạng quả nang, chứa nhiều hạt nhỏ màu đen với tỷ lệ nảy mầm khá tốt.

Rễ

Cây có rễ cọc và thường được nhân giống bằng gieo hạt hoặc giâm cành.

Nguồn gốc

Cúc mâm xôi thuộc họ Cúc (Asteraceae), gắn liền với Tết cổ truyền Việt Nam và được trồng nhiều tại các làng hoa miền Tây Nam Bộ, đặc biệt là Sa Đéc (Đồng Tháp).

2. Điều kiện sinh trưởng

Để cúc mâm xôi phát triển khỏe, cần đảm bảo các điều kiện phù hợp về ánh sáng, đất trồng, nhiệt độ, nước tưới, dinh dưỡng và môi trường thông thoáng.

Ánh sáng

Cây ưa sáng, cần khoảng 4–6 giờ ánh sáng trực tiếp mỗi ngày. Nên trồng ở nơi thông thoáng, nhiều nắng để hoa nở dày và màu sắc rực rỡ.

Đất trồng

Đất cần tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt, độ pH khoảng 6,0–7,0. Có thể dùng đất thịt, đất đỏ hoặc phối trộn theo tỷ lệ 1:1:1:1 gồm phân bò hoai mục, tro trấu, xơ dừa, phân lân và cát. Tránh đất bí, dễ đọng nước vì cây rất kỵ ngập úng.

Nhiệt độ và thời vụ

Cây thích hợp với khí hậu mát đến ấm. Thời điểm trồng lý tưởng là tháng 9–11 ở vùng khí hậu mát hoặc mùa xuân ở vùng khí hậu ấm để cây ra hoa đúng dịp Tết.

Nước tưới

Duy trì độ ẩm phù hợp và điều chỉnh theo mùa. Mùa nắng tưới nhiều hơn, mùa mưa giảm tưới để hạn chế úng rễ và nấm bệnh. Nên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc nắng gắt.

Dinh dưỡng

Bón phân NPK cân đối định kỳ khoảng 2–3 tuần/lần. Có thể kết hợp thêm phân bò, phân trùn quế hoặc phân gà để cây khỏe và hoa bền màu.

Thông gió và phòng bệnh

Duy trì không gian thông thoáng để hạn chế nấm bệnh. Thường xuyên theo dõi cây, nhất là giai đoạn ra nụ và nở hoa, để phát hiện và xử lý sâu bệnh kịp thời.

3. Chuẩn bị trước khi trồng

Chuẩn bị đầy đủ chậu, giá thể và cây giống là bước quan trọng giúp cúc mâm xôi phát triển khỏe, bén rễ nhanh và tạo nền tảng cho quá trình sinh trưởng, ra hoa về sau.

3.1. Chậu

Nên chọn chậu có đường kính từ 21cm trở lên, phổ biến là loại 25–40cm. Có thể sử dụng chậu nhựa, chậu gốm hoặc chậu nan tre, miễn đảm bảo độ bền và tính thẩm mỹ.

Đáy chậu cần có ít nhất 4–5 lỗ thoát nước để hạn chế úng rễ. Khi thay chậu, chỉ nên chọn chậu lớn hơn chậu cũ khoảng 2–3cm. Trước khi xuống chậu khoảng 1 tuần, nên xử lý chậu và giá thể bằng thuốc nấm để phòng bệnh cho cây con.

3.2. Giá thể

Giá thể cần tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt, giữ ẩm vừa phải và có độ pH khoảng 6–7.

Có thể phối trộn đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa với xơ dừa, tro trấu và phân bò hoai mục hoặc phân hữu cơ theo tỷ lệ khoảng 1:1:1:1. Bên dưới đáy chậu có thể lót xỉ than hoặc trấu tươi để tăng khả năng thoát nước và giữ ẩm.

Trước khi phối trộn, xơ dừa cần được xử lý để không ảnh hưởng đến rễ non. Giá thể cũng cần được xử lý sạch mầm bệnh nhằm hạn chế tình trạng thối rễ và héo xanh sau khi trồng.

3.3. Giống

Nên chọn cây giống đồng đều, cây mẹ khỏe, không sâu bệnh, thân cứng cáp, lá xanh và có bộ rễ trắng khỏe. Việc mua cây cùng lứa từ nguồn uy tín sẽ giúp cây sinh trưởng đồng đều và cho tỷ lệ sống cao.

Cúc mâm xôi có thể nhân giống bằng hai phương pháp. Giâm cành là cách phổ biến vì dễ thực hiện, tỷ lệ thành công cao và nhanh ra hoa. Gieo hạt phù hợp khi cần lai tạo giống mới, cây con sau 4–6 tuần và có 4–6 lá thật mới đủ điều kiện cấy sang chậu riêng.

Về màu sắc, có thể lựa chọn theo nhu cầu. Trong đó, giống vàng truyền thống của Sa Đéc vẫn được ưa chuộng nhất vào dịp Tết, bên cạnh các màu vàng chanh, cam, đỏ, tím, trắng và hồng.

4. Quy trình trồng

Thực hiện đúng quy trình trồng giúp cúc mâm xôi nhanh bén rễ, phát triển đồng đều và tạo nền tảng cho giai đoạn chăm sóc sau này. Từ thời điểm xuống giống đến bấm ngọn đều cần thực hiện đúng kỹ thuật để cây sinh trưởng tốt.

Bước 1: Chọn thời điểm xuống giống

Thời điểm xuống giống thích hợp thường từ tháng 6–9 âm lịch, tùy vùng miền và giống, để cây có đủ thời gian sinh trưởng và nở hoa đúng dịp Tết.

Bước 2: Xác định khoảng cách/mật độ trồng

Nếu trồng trên luống, khoảng cách giữa các cây khoảng 50–60cm để đảm bảo thông thoáng và đủ ánh sáng. Khi trồng chậu, mỗi chậu có thể trồng từ 1–3 cây tùy kích thước chậu và mục đích tạo tán.

Bước 3: Đặt cây giống xuống đất/chậu

Tạo lỗ trong giá thể, đặt cây giống vào và giữ cây đứng thẳng. Sau đó lấp đất quanh gốc, nén nhẹ để cố định cây, tránh nén quá chặt làm ảnh hưởng đến rễ.

Bước 4: Tưới nước sau khi trồng

Tưới ngay sau khi trồng để giữ ẩm và giúp cây nhanh bén rễ. Những ngày đầu nên tưới nhẹ bằng vòi sen hoặc bình xịt để tránh trôi đất, lay gốc và hạn chế đất bắn lên lá non. Có thể phủ thêm mùn hoặc rơm trên bề mặt để giữ ẩm và hạn chế đóng váng.

Bước 5: Sắp xếp chậu và chăm sóc ban đầu

Đặt các chậu cách nhau khoảng 10–15cm để cây nhận đủ ánh sáng và thuận tiện chăm sóc. Duy trì độ ẩm đất khoảng 65–70%, tưới 2 lần mỗi ngày vào sáng sớm và chiều mát, tránh tưới khi nắng gắt hoặc trời quá lạnh.

Bước 6: Bấm ngọn tạo tán

Sau khoảng 15–20 ngày, tiến hành bấm ngọn lần đầu để kích thích cây ra nhiều nhánh và tạo tán tròn đều. Trong suốt quá trình sinh trưởng có thể bấm ngọn khoảng 4–5 lần để tán cây dày và nhiều hoa hơn.

5. Chăm sóc theo từng giai đoạn

Mỗi giai đoạn sinh trưởng của cúc mâm xôi đều có yêu cầu chăm sóc khác nhau. Thực hiện đúng từng giai đoạn giúp cây phát triển khỏe, tạo tán đẹp và chuẩn bị tốt cho quá trình ra nụ, nở hoa.

5.1. Sau trồng

Sau khi trồng, cần tưới nước nhẹ 2 lần/ngày vào sáng sớm và chiều mát, duy trì độ ẩm đất khoảng 65–70%. Nên dùng vòi sen hoặc bình xịt để tránh trôi đất, lay gốc và hạn chế đất bắn lên lá non.

Trong vài ngày đầu, đặt cây ở nơi có ánh sáng bán phần để hồi phục. Sau 5–7 ngày mới chuyển cây ra nơi có nắng hoàn toàn.

Khoảng 15–20 ngày sau trồng, tiến hành bấm ngọn lần đầu theo dạng mô rùa và giữ lại khoảng 3–4 cành chính để tạo bộ khung tán ban đầu.

5.2. Giai đoạn sinh trưởng

Trong giai đoạn này, tiếp tục bấm ngọn khoảng 4–5 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 15 ngày để tăng số lượng cành và giúp cây phát triển tán tròn, dày hơn. Đồng thời tỉa bớt các mầm nách để tập trung dinh dưỡng cho cành chính.

Bón phân NPK giàu đạm và lân định kỳ khoảng 10–15 ngày/lần. Có thể bổ sung thêm phân hữu cơ như phân trùn quế, phân bò hoai hoặc phân gà vi sinh để cải thiện đất và bổ sung dinh dưỡng.

Duy trì ánh sáng đầy đủ để cây phát triển khỏe. Nếu cần, có thể phun chất kích thích sinh trưởng ở giai đoạn 20–30 ngày sau trồng, nhưng không nên phun quá muộn vì có thể ảnh hưởng đến chất lượng hoa.

Để cây phát triển tốt trong giai đoạn sinh trưởng, Anh/Chị có thể lựa chọn phân gà viên nở AKIFARM. Sản phẩm được sản xuất từ 100% phân gà hữu cơ, không chứa nội tạng, đáp ứng tiêu chuẩn ISO và chứng nhận hữu cơ Nhật Bản. Hàm lượng hữu cơ cao giúp cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu, bổ sung vi sinh vật có lợi và thúc đẩy bộ rễ phát triển khỏe. Bên cạnh đó, công nghệ ép viên tan chậm giúp cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn, góp phần duy trì sinh trưởng ổn định, hỗ trợ hoa nở đồng loạt, đúng form và màu sắc đẹp. 

5.3. Trước khi ra nụ

Khi cây đã đạt số lượng cành và tán như mong muốn, cần ngừng bấm ngọn để tránh làm chậm thời gian ra hoa.

Chuyển sang chế độ bón phân thúc nụ bằng các loại phân có tỷ lệ kali và nitơ cao, phun hoặc bón định kỳ khoảng 7–10 ngày/lần để nụ hình thành đồng đều và hoa nở đẹp hơn.

Thường xuyên theo dõi sâu bệnh trong giai đoạn này và vặt bỏ các nụ phụ hoặc nụ ra muộn để cây tập trung dinh dưỡng nuôi nụ chính, giúp hoa nở đồng đều.

6. Cách điều khiển hoa nở đúng Tết

Để cúc mâm xôi nở đúng dịp Tết, cần tính thời điểm trồng, bấm ngọn và điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp. Đồng thời kết hợp ánh sáng, nhiệt độ và dinh dưỡng để cây ra hoa đúng thời điểm.

Nguyên tắc chung

Cúc mâm xôi ra hoa theo ánh sáng ngày ngắn. Vì vậy, cần tính ngược từ thời điểm Tết để xác định thời gian trồng, bấm ngọn lần cuối và các mốc chăm sóc.

Lịch trình theo giai đoạn

Từ tháng 8–10 âm lịch, tập trung bón phân, tưới nước để cây phát triển thân và tán. Bấm ngọn lần cuối vào cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 âm lịch để cây kịp ra hoa đúng Tết.

Đến tháng 11 âm lịch, giảm tưới và tăng phân kali để thúc nụ. Sang tháng 12 âm lịch, điều chỉnh ánh sáng và nhiệt độ để hoa nở theo thời điểm mong muốn.

Điều khiển bằng ánh sáng

Trước khi ra nụ, đặt cây ở nơi nhiều nắng và thông thoáng. Nếu cây có nguy cơ nở sớm, giảm ánh sáng bằng lưới đen hoặc chuyển vào nơi râm mát nhưng vẫn đảm bảo 1–2 giờ ánh sáng mỗi ngày. Nếu cây nở muộn, bổ sung ánh sáng bằng đèn vào sáng sớm hoặc buổi tối.

Điều khiển bằng nhiệt độ

Nhiệt độ thích hợp khi ra nụ khoảng 13–18°C. Nếu nhiệt độ quá cao, chuyển cây vào nơi mát nhưng vẫn đủ sáng. Nếu nhiệt độ quá thấp, có thể bổ sung nhiệt bằng đèn sưởi.

Kết hợp bón phân đúng thời điểm

Giai đoạn thúc nụ, tăng cường phân có hàm lượng kali cao và bón hoặc phun định kỳ 7–10 ngày/lần để hoa nở đều và đẹp hơn.

Lưu ý xử lý khi có sai lệch

Nếu cây nở sớm, giảm ánh sáng, hạ nhiệt độ và giảm tưới. Nếu cây nở muộn, tăng ánh sáng, nâng nhẹ nhiệt độ và bổ sung kali. Theo dõi sát trong 3–4 tuần trước Tết để kịp thời điều chỉnh.

7. Sâu bệnh thường gặp

Trong quá trình trồng, cúc mâm xôi có thể gặp một số côn trùng và bệnh do nấm. Theo dõi thường xuyên và xử lý sớm sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe và hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng hoa.

Nhóm côn trùng gây hại

Rệp (rệp sáp, rệp muội)

Rệp thường xuất hiện ở mặt sau lá, cành non và nụ, chích hút nhựa làm cây suy yếu. Có thể xử lý bằng nước xà phòng loãng, dầu neem hoặc cắt bỏ phần bị hại và phun thuốc khi mật độ cao.

Nhện đỏ

Nhện đỏ làm lá biến dạng và giảm khả năng quang hợp. Có thể sử dụng thuốc sinh học chứa Abamectin kết hợp giữ vườn thông thoáng.

Sâu đục thân, sâu cuốn lá, sâu ăn lá, bọ trĩ

Các đối tượng này gây hại trên thân và lá. Nên vệ sinh vườn, loại bỏ bộ phận bị hại và sử dụng thuốc sinh học hoặc thuốc đặc trị khi cần.

Nhóm bệnh do nấm

Thối rễ, thối gốc

Bệnh thường do tưới nhiều hoặc đất thoát nước kém. Cần giảm tưới, cải tạo giá thể và có thể dùng chế phẩm Trichoderma để xử lý nấm trong đất.

Đốm lá

Bệnh tạo các vết xám nâu hoặc xám đen trên lá. Nên trồng với mật độ hợp lý, loại bỏ lá bệnh và phun thuốc gốc đồng khi mới xuất hiện.

Gỉ sắt

Bệnh tạo các chấm vàng rồi hình thành bột màu cam hoặc nâu đỏ trên lá. Khi cây mới chớm bệnh, nên sử dụng thuốc đặc trị nấm để xử lý.

Phấn trắng, sương mai, thán thư

Các bệnh này phát sinh mạnh khi độ ẩm cao và kém thông thoáng. Cần đảm bảo khoảng cách trồng hợp lý, tránh tưới lên lá vào buổi tối và sử dụng thuốc phù hợp khi cần.

Xem thêm: 9 bệnh trên hoa cúc thường gặp: Dấu hiệu, cách xử lý và phòng ngừa

Nguyên tắc phòng bệnh chung

Vệ sinh gốc cây, thu dọn lá và cành bệnh, duy trì khoảng cách trồng hợp lý, tưới vào buổi sáng và kiểm tra cây thường xuyên để phát hiện, xử lý sâu bệnh kịp thời.

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức về các loại hoa cúc phổ biến về đặc điểm, công dụng và cách trồng, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.