Cách trồng hoa cúc vạn thọ trong chậu sai hoa, ít sâu bệnh

Cúc vạn thọ là loài hoa được trồng phổ biến nhờ màu sắc rực rỡ, thời gian sinh trưởng ngắn và dễ chăm sóc. Để cây phát triển khỏe, ra hoa đúng thời điểm và hạn chế sâu bệnh, cần nắm rõ đặc điểm, điều kiện trồng, kỹ thuật gieo hạt cũng như cách chăm sóc trong từng giai đoạn. Bài viết đây, AKIFARM sẽ làm rõ kỹ thuật trồng cúc vạn thọ sai hoa ít sâu bệnh.

Xem thêm: Các Loại Hoa Cúc Phổ Biến Hiện Nay: Đặc Điểm Và Cách Phân Biệt

1. Đặc điểm

Cúc vạn thọ được trồng phổ biến nhờ sinh trưởng nhanh, hoa bền và màu sắc nổi bật. Loài hoa này còn mang ý nghĩa may mắn, trường thọ nên thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết.

1.1. Nguồn gốc

Cúc vạn thọ có tên khoa học Tagetes, thuộc họ Cúc (Asteraceae), có nguồn gốc từ Mexico và Trung Mỹ. Sau khi được đưa đến châu Âu vào thế kỷ 16, cây dần được trồng rộng rãi trên nhiều quốc gia, trong đó có châu Á.

Tại Việt Nam, loài hoa này đã được trồng từ lâu và gắn liền với Tết Nguyên Đán, lễ cúng, giỗ nhờ ý nghĩa tượng trưng cho sự trường thọ và may mắn.

Hiện nay, hai loài được trồng phổ biến là Tagetes erecta (vạn thọ cao) và Tagetes patula (vạn thọ lùn).

1.2. Đặc điểm nhận biết

Cúc vạn thọ là cây thân thảo, mọc thẳng, phân nhiều nhánh, cao từ 20–100 cm tùy giống. Thân có gân dọc và tỏa mùi hắc khi vò.

Lá kép lông chim, mọc đối hoặc so le, mép có răng cưa nhỏ. Lá màu xanh đậm và có mùi thơm hắc nhẹ đặc trưng.

Hoa mọc ở đầu cành, cánh xếp nhiều lớp tạo hình cầu hoặc bán cầu. Màu sắc chủ yếu là vàng, cam, vàng cam, một số giống lai có màu đỏ hoặc nâu đỏ. Hoa nở bền, có thể nở đúng dịp Tết nếu gieo trồng đúng thời vụ.

Cây có bộ rễ chùm, phát triển nhanh, thích hợp trồng trong chậu hoặc ngoài đất. Đây là loài ưa sáng, chịu hạn tốt, thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước và có thời gian sinh trưởng ngắn, khoảng 1,5–2 tháng từ gieo đến ra hoa.

2. Điều kiện trồng

Để Cúc vạn thọ sinh trưởng khỏe, ra hoa đồng đều và đúng thời điểm, cần đảm bảo các điều kiện phù hợp về thời vụ, ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và đất trồng. Mỗi yếu tố đều ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển và chất lượng hoa.

2.1. Thời vụ gieo trồng

Cúc vạn thọ có thể trồng quanh năm ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, tại Việt Nam cây thường được gieo vào các vụ chính để thuận lợi cho quá trình sinh trưởng.

Với vụ Tết, hạt được gieo từ rằm tháng 9 đến đầu tháng 10 âm lịch để hoa nở đúng dịp Tết Nguyên Đán. Ngoài ra, cây còn được gieo vào tháng 2–3 dương lịch cho vụ Xuân Hè và tháng 8–9 dương lịch cho vụ Thu.

Nên hạn chế gieo vào thời điểm mưa nhiều vì cây dễ bị úng và phát sinh nấm bệnh. Đồng thời cần tính toán thời gian sinh trưởng của từng giống để canh thời điểm hoa nở phù hợp. Có thể gieo nhiều đợt cách nhau 5–7 ngày để tránh hoa nở đồng loạt.

2.2. Ánh sáng

Cúc vạn thọ là cây ưa sáng hoàn toàn, cần nhận ánh sáng trực tiếp 6–8 giờ mỗi ngày.

Nếu thiếu ánh sáng, cây dễ vươn cao, thân yếu, ít hoa, hoa nhỏ và màu sắc kém rực rỡ. Vì vậy, nên trồng ở nơi thông thoáng, không bị che bóng để cây phát triển và ra hoa tốt.

2.3. Nhiệt độ và độ ẩm

Nhiệt độ thích hợp cho cây phát triển nằm trong khoảng 20–30°C. Cây chịu nóng khá tốt nhưng kém chịu lạnh. Khi nhiệt độ dưới 15°C, quá trình sinh trưởng và ra hoa sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, nhiệt độ trên 35°C kéo dài cũng khiến hoa nhanh tàn và giảm chất lượng.

Độ ẩm đất phù hợp khoảng 60–70%. Cây chịu hạn khá nhưng không chịu úng, vì vậy cần giữ đất đủ ẩm và đảm bảo thoát nước tốt. Trong điều kiện mưa nhiều hoặc độ ẩm không khí cao, cây dễ bị nấm bệnh và thối rễ.

2.4. Đất trồng

Cúc vạn thọ phát triển tốt trên đất tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt, với độ pH thích hợp khoảng 6,0–6,5.

Để tăng độ tơi xốp và dinh dưỡng, có thể phối trộn đất với xơ dừa, tro trấu hoặc trấu hun, phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ và mùn cưa hoai.

Không nên trồng trên đất sét nặng hoặc khu vực dễ đọng nước vì bộ rễ rất nhạy cảm với ngập úng. Nếu trồng trong chậu, cần chọn chậu có lỗ thoát nước và lót thêm sỏi hoặc mảnh sành dưới đáy để tăng khả năng thoát nước.

3. Kỹ thuật gieo hạt

Để Cúc vạn thọ nảy mầm đồng đều và phát triển khỏe ngay từ đầu, cần chuẩn bị hạt giống, giá thể và thực hiện đúng kỹ thuật gieo. Đồng thời, cây con cũng cần được chăm sóc phù hợp trước khi đưa ra trồng.

Nên chọn hạt giống chắc, mẩy, không mốc, không sâu mọt và có tỷ lệ nảy mầm cao. Hạt có thể được ngâm trong nước ấm theo tỷ lệ 2 sôi : 3 lạnh trong 3–4 giờ để kích thích nảy mầm nhanh và đồng đều.

Giá thể gieo cần tơi xốp, giữ ẩm và thoát nước tốt. Có thể phối trộn đất sạch, xơ dừa và tro trấu hoặc trấu hun theo tỷ lệ phù hợp, đồng thời xử lý giá thể trước khi gieo để hạn chế mầm bệnh.

Khi gieo, mỗi hốc hoặc bầu đặt 1–2 hạt với độ sâu khoảng 0,5–1 cm. Sau đó phủ một lớp đất hoặc xơ dừa mỏng và tưới nhẹ bằng vòi phun sương để giữ ẩm, tránh làm trôi hạt.

Trong giai đoạn ươm, nên đặt khay ở nơi thoáng mát, tránh nắng gắt và duy trì tưới phun sương 1–2 lần/ngày. Sau khoảng 3–5 ngày, hạt bắt đầu nảy mầm. Khi cây có 2–3 lá thật, nên tỉa bỏ cây yếu và giữ lại cây khỏe.

Khi cây đạt chiều cao khoảng 8–10 cm và có 4–6 lá thật, có thể chuyển sang chậu hoặc luống trồng. Nên thực hiện vào chiều mát hoặc khi trời râm, tưới đẫm đất trước khi nhổ cây để hạn chế đứt rễ. Sau khi trồng, tưới nước ngay và che chắn nhẹ trong vài ngày đầu để cây nhanh bén rễ.

4. Chăm sóc

Việc chăm sóc đúng theo từng giai đoạn giúp Cúc vạn thọ phát triển cân đối, ra nhiều nụ và cho hoa đẹp. Tùy từng thời điểm sinh trưởng mà cần điều chỉnh cách tưới nước, bón phân và chăm sóc phù hợp.

4.1. Giai đoạn sau khi trồng

Trong 5–7 ngày đầu sau khi trồng, cần tưới nước ngay để đất ôm sát gốc và giúp cây nhanh bén rễ. Duy trì tưới 1–2 lần/ngày vào sáng sớm hoặc chiều mát, giữ đất đủ ẩm nhưng không để úng.

Có thể phun sương nhẹ lên lá để giảm thoát hơi nước. Đồng thời che lưới hoặc đặt cây ở nơi râm mát trong 3–5 ngày đầu nhằm hạn chế sốc nhiệt. Nếu gặp mưa nhiều, cần che chắn để tránh cây bị dập.

Thường xuyên kiểm tra và trồng dặm những cây bị chết hoặc sinh trưởng kém để đảm bảo mật độ đồng đều.

4.2. Giai đoạn sinh trưởng

Khi cây bắt đầu phát triển thân, lá và phân cành, cần duy trì tưới nước 1 lần/ngày, đồng thời điều chỉnh lượng nước theo kích thước của cây, đảm bảo đất luôn đủ ẩm và thoát nước tốt.

Đây là giai đoạn cần bón thúc để cây phát triển khỏe. Sau khi trồng 7–10 ngày, bón phân đạm hoặc NPK có tỷ lệ đạm cao để kích thích ra lá và phát triển thân. Đến 15–20 ngày sau trồng, tiếp tục bón NPK cân đối kết hợp bổ sung phân hữu cơ hoặc phân vi sinh.

Ở giai đoạn sinh trưởng, Anh/Chị có thể sử dụng phân gà viên nở AKIFARM để bổ sung dinh dưỡng cho cây. Sản phẩm được sản xuất từ 100% phân gà hữu cơ, không chứa nội tạng, có độ pH trung tính, đạt chứng nhận ISO và chứng nhận hữu cơ Nhật Bản. Nhờ hàm lượng hữu cơ cao kết hợp công nghệ ép viên tan chậm, phân giúp cải tạo đất tơi xốp, tăng độ thông thoáng, bổ sung vi sinh vật có lợi, kích thích bộ rễ phát triển khỏe mạnh và cung cấp dinh dưỡng ổn định, hỗ trợ cây sinh trưởng tốt, cho hoa nở đồng đều, đúng form và màu sắc đẹp hơn. 

Khi cây cao khoảng 15–20 cm và có 5–6 lá thật, tiến hành bấm ngọn để kích thích ra nhiều nhánh. Khi các nhánh mới dài khoảng 10 cm, có thể bấm ngọn lần hai để tạo tán đều và tăng số lượng hoa.

Bên cạnh đó, cần tỉa bỏ cành yếu, cành tăm, lá già và lá sâu bệnh để cây thông thoáng. Thường xuyên làm cỏ, xới nhẹ mặt đất và kiểm tra sâu bệnh để xử lý kịp thời.

4.3. Giai đoạn ra hoa

Khi cây bắt đầu hình thành nụ, nên chuyển sang bón phân có hàm lượng lân và kali cao để thúc đẩy ra hoa, giúp hoa to, màu sắc đẹp và bền hơn. Có thể bổ sung phân bón lá chứa kali và vi lượng theo định kỳ, đồng thời hạn chế bón nhiều đạm để tránh cây phát triển thân lá quá mức.

Duy trì độ ẩm ổn định nhưng không tưới quá nhiều hoặc tưới trực tiếp lên hoa và nụ, đặc biệt trong mùa mưa để hạn chế thối hoa.

Nếu muốn hoa lớn, có thể tỉa bớt nụ phụ và giữ lại nụ chính. Đồng thời tiếp tục loại bỏ lá già, cành khô và bộ phận bị sâu bệnh để cây luôn thông thoáng.

Đối với vụ Tết, cần theo dõi tốc độ phát triển của cây để điều chỉnh thời gian nở hoa. Nếu cây phát triển chậm có thể bổ sung đạm nhẹ và tưới nước ấm. Ngược lại, nếu cây có nguy cơ nở sớm, cần giảm tưới nước, giảm bón phân hoặc che bớt ánh sáng. Đồng thời chú ý phòng sâu ăn nụ, sâu ăn hoa và bệnh thối nụ, đặc biệt sau những đợt mưa.

5. Kích thích ra hoa

Để Cúc vạn thọ ra hoa đúng thời điểm và đạt chất lượng tốt, cần kết hợp điều chỉnh dinh dưỡng, ánh sáng và kỹ thuật chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn.

Khi cây có 5–6 lá thật, tiến hành bấm ngọn để kích thích phân cành, tăng số lượng nụ. Trước thời điểm dự kiến ra hoa khoảng 20–25 ngày, ngừng bấm ngọn để cây tập trung dinh dưỡng nuôi nụ.

Khi cây bắt đầu ra nụ, giảm lượng đạm và tăng bón phân giàu lân, kali. Có thể bổ sung phân bón lá chứa lân, kali, vi lượng hoặc K₂SO₄, MKP để giúp nụ lớn, hoa nở đều, màu sắc đẹp và bền hơn.

Đảm bảo cây nhận đủ 6–8 giờ ánh sáng mỗi ngày. Nếu thiếu sáng, nên di chuyển chậu hoặc cắt tỉa cây xung quanh để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phân hóa mầm hoa.

Với vụ Tết, nếu cây phát triển chậm và có nguy cơ nở muộn, có thể bón thêm đạm nhẹ kết hợp lân, kali, tưới nước ấm, tăng cường ánh sáng hoặc bổ sung phân bón lá. Ngược lại, nếu cây phát triển quá nhanh, nên giảm tưới nước, tạm ngừng bón phân, che bớt ánh sáng hoặc tỉa bớt nụ hình thành sớm để hãm thời gian nở.

Trong giai đoạn cận Tết, cần theo dõi sự phát triển của nụ để điều chỉnh phù hợp với điều kiện thời tiết. Tránh bón phân hoặc kích thích quá mức vì dễ gây sốc cây, cháy rễ và làm hoa dị dạng. Trước khi kích hoa, cần đảm bảo cây khỏe mạnh, không sâu bệnh. Nếu muốn hoa to và đồng đều, nên tỉa bớt nụ phụ, chỉ giữ lại nụ chính.

6. Phòng bệnh

Để Cúc vạn thọ sinh trưởng khỏe và hạn chế thiệt hại do sâu bệnh, cần thường xuyên theo dõi cây, chăm sóc đúng kỹ thuật và áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay từ đầu.

Cây thường bị sâu xanh, sâu ăn lá gây hại trên lá non, đọt và nụ hoa. Khi mật độ thấp có thể bắt thủ công, trường hợp nhiều nên sử dụng chế phẩm sinh học hoặc thuốc đặc trị.

Rệp, nhện đỏ, bọ trĩ và ốc sên cũng là những đối tượng gây hại phổ biến. Chúng chích hút nhựa, làm lá xoăn, hoa biến dạng hoặc ăn lá non. Cần kiểm tra thường xuyên, giữ vườn thông thoáng và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp khi cần.

Các bệnh thường gặp gồm lở cổ rễ, thối gốc, đốm lá, phấn trắng, thối nụ, thối hoa và héo vàng. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến đất úng nước, độ ẩm cao hoặc nấm bệnh phát triển. Khi phát hiện cây bệnh cần cắt bỏ bộ phận bị hại hoặc tiêu hủy để hạn chế lây lan.

Để phòng bệnh hiệu quả, nên chọn giống khỏe, xử lý đất hoặc giá thể trước khi trồng, trồng đúng mật độ, tưới nước hợp lý và đảm bảo đất luôn thoát nước tốt. Đồng thời, cần vệ sinh vườn thường xuyên, dọn cỏ, tỉa lá già và lá bệnh, kiểm tra cây định kỳ để phát hiện sớm sâu bệnh. Luân canh cây trồng theo vụ cũng là biện pháp giúp giảm nguồn bệnh tồn lưu trong đất.

Xem thêm: 9 bệnh trên hoa cúc thường gặp: Dấu hiệu, cách xử lý và phòng ngừa

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức về các loại hoa cúc phổ biến về đặc điểm, công dụng và cách trồng, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.