Hoa cúc đồng tiền có dễ trồng không? Cách chăm sóc cây luôn nở đẹp

Cúc đồng tiền là loài hoa được yêu thích nhờ màu sắc đa dạng, hoa bền và giá trị thẩm mỹ cao. Không chỉ được trồng để trang trí hay cắt cành, cây còn được nhiều người lựa chọn nhờ khả năng thích nghi với nhiều điều kiện canh tác. Bài viết dưới đây, AKIFARM sẽ làm hướng dẫn cách chăm sóc để hoa luôn nở đẹp.

Xem thêm: Các Loại Hoa Cúc Phổ Biến Hiện Nay: Đặc Điểm Và Cách Phân Biệt

1. Giới thiệu

Cúc đồng tiền là loài hoa được ưa chuộng nhờ màu sắc đa dạng, hoa bền và giá trị thẩm mỹ cao. Cây thích hợp trồng trong chậu hoặc ngoài vườn. Để cây phát triển khỏe và cho hoa đẹp, người trồng cần hiểu rõ nguồn gốc và đặc điểm của cây.

1.1. Nguồn gốc

Cúc đồng tiền có tên khoa học là Gerbera, thuộc họ Cúc (Asteraceae), gồm khoảng 30–100 loài phân bố tại Nam Mỹ, châu Phi, Madagascar và vùng nhiệt đới châu Á. Nhiều tài liệu cho rằng cây có nguồn gốc từ Nam Phi, sau đó được trồng và phát triển ở nhiều quốc gia.

Tên Gerbera được đặt theo tên nhà tự nhiên học người Đức Traugott Gerber. Một số tài liệu cũng ghi nhận loài hoa này được nhà thám hiểm Robert Jameson phát hiện vào thế kỷ XIX.

Hiện nay, Cúc đồng tiền là một trong những loài hoa thương mại phổ biến trên thế giới. Nhiều giống được lai tạo và trồng rộng rãi, trong đó có Việt Nam.

1.2. Đặc điểm

Cúc đồng tiền là cây thân cỏ, thân ngầm, không phân nhánh, cao trung bình 30–40 cm.

Lá mọc từ gốc, dạng tròn ngắn giống hình thìa, mặt trên xanh đậm, mặt dưới nhạt hơn và phủ lông nhung trắng. Mép lá hơi lượn sóng, gân chính nổi rõ.

Hoa mọc trên cuống dài từ gốc, đường kính khoảng 7–13 cm. Mỗi bông gồm cánh hình lưỡi ở phía ngoài và cánh hình ống ở phần tâm, trong đó cánh ngoài nở trước.

Hoa có nhiều màu sắc như vàng, cam, trắng, hồng, đỏ và tím. Theo cấu tạo cánh, hoa được chia thành hai dạng là đồng tiền đơn và đồng tiền kép.

Cây có thể ra hoa quanh năm nhưng thường nở rộ vào cuối thu, đầu hè. Hoa cắt cành có độ bền cao và được sử dụng phổ biến trong cắm, bó hoa.

2. Điều kiện sinh trưởng

Để Cúc đồng tiền sinh trưởng khỏe, phát triển ổn định và cho hoa đẹp, cần đáp ứng các điều kiện phù hợp về thời vụ, ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra hoa và chất lượng của cây.

2.1. Thời vụ

Cúc đồng tiền có thể trồng gần như quanh năm nhờ nhiều giống thích nghi với điều kiện sinh thái khác nhau. Tuy nhiên, nên tránh thời điểm nắng nóng gay gắt từ khoảng tháng 6–8.

Hai thời vụ trồng phổ biến là vụ Xuân từ tháng 2–4 và vụ Thu từ tháng 9–10.

Trồng vào vụ Thu giúp cây ra hoa đúng dịp Tết Nguyên Đán, vì vậy được nhiều nhà vườn lựa chọn. Nhìn chung, mùa hoa nở rộ kéo dài từ khoảng tháng 11 đến tháng 4 năm sau.

Vào mùa mưa, độ ẩm cao dễ phát sinh bệnh thối gốc và thối rễ. Vì vậy, nên làm mái che hoặc nhà lưới để hạn chế nước mưa tác động trực tiếp đến cây.

2.2. Ánh sáng

Cúc đồng tiền là cây ưa sáng, cần đủ ánh sáng để sinh trưởng tốt, cho hoa đẹp và bền màu. Tuy nhiên, cây không chịu được ánh nắng trực xạ quá mạnh.

Thời gian chiếu sáng tối thiểu khoảng 3–4 giờ mỗi ngày, trong đó ánh sáng khuếch tán nên chiếm ít nhất 50%.

Vào mùa nắng nóng, nên sử dụng lưới đen để giảm cường độ ánh sáng, hạn chế ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của cây.

Cây vẫn phát triển tốt trong nhà kính hoặc nhà lưới. Nếu trồng trong nhà, nên đặt ở nơi có nắng buổi sáng hoặc bóng râm nhẹ vào buổi chiều. Trường hợp thiếu nắng vào mùa đông, có thể bổ sung ánh sáng nhân tạo để duy trì sinh trưởng.

2.3. Nhiệt độ và độ ẩm

Cúc đồng tiền sinh trưởng tốt ở nhiệt độ khoảng 15–24°C. Một số giống có thể thích nghi với điều kiện nóng hơn, khoảng 30–34°C.

Nếu nhiệt độ dưới 12°C hoặc trên 35°C kéo dài, cây sẽ phát triển chậm, hoa nhỏ, màu nhạt, dễ biến dạng và giảm năng suất.

Đây là cây chịu hạn kém và không chịu được ngập úng. Độ ẩm đất thích hợp khoảng 60–70%, trong khi độ ẩm không khí khoảng 55–65%.

Giá thể cần tơi xốp và thoát nước tốt để hạn chế bệnh thối rễ, thối gốc và phấn trắng. Vào mùa mưa, nên che chắn để giảm lượng nước mưa và hạn chế độ ẩm quá cao.

3. Chuẩn bị giá thể

Giá thể quyết định khả năng bén rễ, sinh trưởng và phát triển của Cúc đồng tiền. Trước khi trồng, cần chuẩn bị giá thể sạch, giàu dinh dưỡng và xử lý mầm bệnh để tạo điều kiện thuận lợi cho cây phát triển.

Giá thể cần đảm bảo tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, giàu mùn và dinh dưỡng hữu cơ. Độ pH thích hợp khoảng 5,5–6,5.

Có thể tham khảo một số công thức phối trộn sau:

• Đất thịt + phân trộn hữu cơ + cát thô + xơ dừa theo tỷ lệ 2 : 2 : 1 : 1.
• Với 100 lít giá thể gồm 3,5 phần xơ dừa, 1 phần cát, 1 kg phân hữu cơ đậm đặc, 200 g super lân và 100 g vôi xám. Có thể bổ sung nấm đối kháng Trichoderma để hạn chế nấm bệnh trong đất.
• Phân rơm mục 60% + vỏ trấu 30% + phân bò 10%, sau đó ủ hoai khoảng 1 tháng trước khi sử dụng.
• Xơ dừa + than bùn + đất cát theo tỷ lệ 3 : 3 : 1, kết hợp bổ sung phân hữu cơ vi sinh và super lân.

Trước khi trồng, nên xử lý giá thể để hạn chế mầm bệnh và tránh tình trạng giữ nước quá nhiều.

Khi đặt cây vào chậu, không trồng quá sâu. Phần đỉnh sinh trưởng phải nằm trên bề mặt giá thể, cổ rễ nên cao hơn mặt giá thể khoảng 1 cm để hạn chế thối gốc và giúp cây ra hoa đồng đều.

Nên chọn chậu sâu khoảng 15–25 cm, có đường kính tương đương hoặc lớn hơn để bộ rễ phát triển thuận lợi.

4. Cách trồng

Để Cúc đồng tiền nhanh bén rễ và sinh trưởng ổn định, cần chuẩn bị cây giống khỏe mạnh, chậu và giá thể phù hợp. Thực hiện đúng kỹ thuật ngay từ đầu sẽ giúp cây phát triển tốt và hạn chế sâu bệnh.

Nên chọn cây giống khỏe mạnh, không sâu bệnh, ưu tiên cây được ươm từ vườn ươm hoặc nuôi cấy mô. Chậu trồng nên có đường kính tối thiểu khoảng 20 cm hoặc sâu 15–25 cm, mỗi chậu trồng một cây. Nếu trồng theo luống, khoảng cách giữa các cây khoảng 30–45 cm.

Cho giá thể vào chậu, cách miệng chậu khoảng 3–5 cm. Đặt cây ở giữa chậu, giữ cổ rễ cao bằng hoặc cao hơn mặt giá thể khoảng 1 cm, tránh trồng quá sâu để không ảnh hưởng đến đỉnh sinh trưởng.

Lấp nhẹ giá thể quanh gốc, tránh để rễ tiếp xúc trực tiếp với phân chuồng chưa hoai mục. Sau khi trồng, tưới đẫm nước để giá thể ổn định quanh bộ rễ và che lưới để giảm cường độ ánh sáng trong giai đoạn đầu.

Có thể sử dụng thêm chế phẩm kích thích ra rễ để giúp cây nhanh bén rễ và phục hồi sau khi trồng.

Ngoài cây giống, Cúc đồng tiền còn có thể nhân giống bằng gieo hạt, tách gốc hoặc nuôi cấy mô. Khi gieo hạt, gieo vào khay ươm hoặc viên nén xơ dừa, phủ lớp đất mỏng và phun sương giữ ẩm. Khi cây cao khoảng 4–5 cm có thể chuyển sang chậu.

Đối với phương pháp tách gốc, nên chọn cây mẹ khỏe mạnh, nhẹ nhàng tách cây con khỏi bụi mẹ rồi trồng riêng. Nuôi cấy mô cho cây giống sạch bệnh, đồng đều và thường được áp dụng trong sản xuất quy mô lớn.

Sau khi trồng, nên tưới nước vào buổi sáng, chỉ tưới vào gốc và tránh làm ướt lá, nụ, hoa. Khoảng 7 ngày sau có thể bổ sung dinh dưỡng bằng phân bón lá giàu đạm và lân hoặc NPK pha loãng theo hướng dẫn.

5. Chăm sóc

Để Cúc đồng tiền sinh trưởng khỏe, ra hoa đều và duy trì chất lượng hoa, cần chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. Việc tưới nước, bón phân và vệ sinh cây đúng cách sẽ giúp hạn chế sâu bệnh và kéo dài thời gian ra hoa.

5.1. Giai đoạn sau khi gieo hạt

Sau khi gieo, nên che khay ươm bằng màng bọc thực phẩm hoặc túi nilon để giữ ẩm, đồng thời đặt ở nơi ấm và có ánh sáng nhưng tránh nắng gắt.

Phun sương khoảng 2 lần/ngày để duy trì độ ẩm cho hạt nảy mầm và cây con phát triển.

Khi cây có 2–3 lá thật, nên cho cây làm quen dần với ánh sáng trước khi đưa ra trồng.

Sau khoảng 40–45 ngày, khi cây cao 10–15 cm, có 4–5 lá thật, cổ rễ đạt khoảng 2–3 mm, lá xanh bóng và bộ rễ phát triển tốt thì có thể chuyển sang chậu.

5.2. Giai đoạn sinh trưởng

Đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng khoảng 6–8 giờ mỗi ngày để thân lá phát triển khỏe mạnh.

Duy trì nhiệt độ khoảng 15–24°C và độ ẩm đất khoảng 60–70% để cây sinh trưởng thuận lợi.

Tưới nước vào buổi sáng, chỉ tưới vào gốc và hạn chế làm ướt lá để giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh.

Bón phân NPK cân bằng định kỳ khoảng 2–4 tuần/lần, pha loãng theo hướng dẫn để thúc đẩy phát triển thân và lá.

Thường xuyên cắt bỏ lá già, lá héo hoặc lá bị sâu bệnh để cây thông thoáng và hạn chế lây lan mầm bệnh.

Ở giai đoạn sinh trưởng, Anh/Chị có thể tham khảo phân gà viên nở AKIFARM để bón lót và bón thúc cho cây. Sản phẩm được làm từ 100% phân gà hữu cơ sạch, không chứa nội tạng, đạt chứng nhận ISO và hữu cơ Nhật Bản, có độ pH trung tính phù hợp với nhiều loại cây trồng. Hàm lượng hữu cơ cao giúp cải tạo đất tơi xốp, bổ sung vi sinh vật có lợi, kích thích rễ phát triển. Đặc biệt, công nghệ ép viên tan chậm giúp cung cấp dinh dưỡng bền bỉ, hạn chế thất thoát, hỗ trợ cây sinh trưởng khỏe, hoa nở đều và lên màu đẹp. 

5.3. Giai đoạn ra hoa

Khi cây bắt đầu ra hoa, nên chuyển sang loại phân có hàm lượng lân và kali cao để giúp cây cho nhiều hoa, bông lớn và màu sắc đẹp hơn. Bón định kỳ khoảng 1–2 tuần/lần.

Khi tưới nước, tránh làm ướt phần giữa cụm lá để hạn chế ảnh hưởng đến nụ hoa.

Thường xuyên cắt bỏ hoa tàn và tỉa bớt nụ để cây tập trung dinh dưỡng, giúp các bông còn lại phát triển tốt hơn.

Có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục hoặc phân trùn quế định kỳ nhằm cải thiện giá thể và cung cấp dinh dưỡng bền vững trong suốt thời gian cây ra hoa.

6. Phòng trừ bệnh

Để Cúc đồng tiền sinh trưởng khỏe và cho hoa đẹp, cần thường xuyên theo dõi, chăm sóc đúng kỹ thuật và chủ động phòng trừ sâu bệnh. Giữ vườn thông thoáng, vệ sinh định kỳ và xử lý kịp thời sẽ giúp hạn chế thiệt hại.

Nhện đỏ gây vàng lá, héo, biến dạng và rụng lá. Khi phát hiện, nên sử dụng thuốc có hoạt chất phù hợp và luân phiên thuốc để hạn chế kháng thuốc.

Bọ trĩ chích hút nhựa ở lá non và hoa, làm lá biến dạng, hoa mất màu, đồng thời là môi giới truyền bệnh virus. Có thể phòng trừ bằng lưới chắn côn trùng, bẫy dính màu vàng và xử lý thuốc khi phát hiện sớm.

Rệp hút nhựa cây, làm lá méo, cây còi cọc và tạo điều kiện cho nấm muội đen phát triển. Có thể xử lý bằng dung dịch xà phòng diệt côn trùng hoặc thuốc trừ sâu sinh học.

Sâu vẽ bùa tạo các đường ngoằn ngoèo dưới biểu bì lá, còn sâu đất thường cắn ngang gốc cây non. Cần kiểm tra thường xuyên và xử lý đất trước khi trồng.

Bệnh phấn trắng tạo lớp mốc trắng trên lá, làm lá xoăn, khô và giảm chất lượng hoa. Nên giữ vườn thông thoáng, tránh trồng quá dày và xử lý bằng thuốc khi cần.

Bệnh thối gốc, thối rễ thường xuất hiện khi đất giữ nước và độ ẩm cao. Cần sử dụng giá thể tơi xốp, thoát nước tốt, đồng thời nhổ bỏ và xử lý cây bệnh để hạn chế lây lan.

Bệnh đốm lá làm giảm khả năng quang hợp, cần cắt bỏ lá bệnh, giữ vườn thông thoáng và xử lý bằng thuốc trừ nấm phù hợp.

Bệnh virus ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng hoa, chủ yếu lây qua bọ trĩ và rệp. Nên sử dụng cây giống sạch bệnh, kiểm soát côn trùng môi giới và loại bỏ cây nhiễm bệnh.

Ngoài ra, bệnh sương mai và chết rũ cũng thường gặp khi độ ẩm cao. Để hạn chế sâu bệnh, cần kiểm tra cây thường xuyên, vệ sinh vườn, sử dụng giá thể thoát nước tốt, tránh tưới lên lá, nụ, hoa và ưu tiên cây giống sạch bệnh. 

Xem thêm: 9 bệnh trên hoa cúc thường gặp: Dấu hiệu, cách xử lý và phòng ngừa

Để cập nhật thêm nhiều kiến thức về các loại hoa cúc phổ biến về đặc điểm, công dụng và cách trồng, đừng quên theo dõi AKIFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của AKIFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.